ج- ویژگی های کلان جغرافیایی منطقه:

 اقلیم:

 با استفاده از روش تقسیم بندی اقلیمی آمبرژه، منطقه مورد مطالعه با عنوان«مرطوب معتدل» طبقه بندی و معرفی می شود. عوامل مختلف اقلیمی منطقه از دو پدیده مهم آب و هوای کوهستانی رشته کوه البرز و دریای خزر تاثیر می پذیرند.

در گستره آستارا تا رشت، بیشترین مقدار بارندگی سالیانه در نواحی میانی این عرصه، یعنی در انزلی می بارد و بطور کلی دمای هوا با حرکت بسوی جنوب و بطرف ارتفاعات البرز، کاهش می یابد. همچنین دریای خزر با وسعت حدود 438000 کیلومترمربع و به عنوان بزرگترین دریاچه جهان به عنوان یک منبع رطوبتی عظیم، نقش قابل توجهی در شکل گیری اقلیم منطقه ایفا می نماید.

در ادامه برخی از مهمترین ویژگ یهای آب و هوایی منطقه معرفی می شود:

دمای هوا: بررسی اطلاعات نشان می دهد که میانگین ماهیانه دما از حداقل 7.1 تا حداکثر 25.7 درجه سانتیگراد نوسان می کند که به ترتیب در بهمن ماه و مرداد ماه می باشند. میانگین سالیانه دما در انزلی 16.2 درجه سانتیگراد است.

آنچه که از بررسی اطلاعات ارائه شده می توان دریافت این است که انزلی دارای شرایط ویژه دمایی است که مختص مناطق ساحلی خزر بوده و ویژگی اصلی آن تغییرات متوازن و یکنواخت دما است. نکته حایز اهمیت در بررسی متوسط حداقل دمای انزلی این است که در هیچ یک از ماه های سال مقدار آن ک متر از 4.4 درجه سانتیگراد نبوده و به زیر صفر تنزل پیدا نمی کند.

بررسی مجموعه اطلاعات ارائه شده در مورد حداقل مطلق دمای هوا حاکی از آن است که وقوع سرماهای شدید در منطقه محتمل است ولی دامنه سرماهای حادث شده دوام و عمق زیادی نداشته است.پارامتر یخبندان که جزء عوامل نامطلوب در صنعت گردشگری ارزیابی می شود در انزلی کمتر از 80 روز از سال را شامل می شود و از این حیث تاثیر محدود ک نده و نامطلوب آن زیاد نیست.

ریزش های جوی:  میانگین سالانه بارندگی درانزلی به بیش از 1800 میلی متر می رسد که بالاترین رقم بارندگی سالانه درکل کشور است. در انزلی تعداد روزهای بارانی 147 روز در سال محاسبه شده که اسفند ماه و مهر ماه به ترتیب با 15.4 و 15.2روز در ماه، دارای بیشترین روزهای بارانی هستند.تیرماه و خرداد ماه با 6.1 و 7.1 روز در ماه کمترین روزهای بارانی را به خود اختصاص داده اند.

بارندگی های تابستانه می تواند در تلطیف هوا و کاهش دما مفید باشد. از سوی دیگر بارندگی های تابستانه بواسطه توام بودن آن با دمای مناسب، خود به جاذبه ای تبدیل می شود بطوری که بسیاری از گردشگران خواهان مصادف بودن بارندگی های کم حجم تابستانه با زمان مسافرت خود به منطقه هستند.

وزش باد: بررسی حالات آرام هوا در انزلی نشان میدهد که در کلیه ماه های سال مقدار این پارامتر کمتر از 31 درصد است و به عبارت دیگر در قریب به 70 درصد اوقات سال وزش باد جریان دارد که در صورت استفاده مناسب از آن میتوان تهویه مناسبی را در اقامتگاه های موقتی و دائمی ایجاد کرد و با توجه به اینکه درصد وزش باد ها در ماه های گرم سال حدوداً 75 درصد می باشد، میتوان این اطمینان را به گردشگران داد که در فصل تابستان میتوانند از اثرات مفید وزش با دها بهره مند شوند.16

جهت باد غالب در مقیاس سالانه در ایستگاه بندر انزلی، شمالی است. وزش باد شمالی بدین مفهوم است که چون جهت وزش باد از سمت دریا است، هوای سالم و عاری از آلودگی را به منطقه منتقل می سازد.

رطوبت هوا: مقدار رطوبت هوا  )رطوبت نسبی(  در ساعت 6:30 صبح در فصول زمستان، بهار )غیر از خرداد ماه(  و پا ییز همواره بیش از 90 درصد می باشد و حداکثر آن در مهر ماه و برابر با 93 درصد محاسبه شده است. میانگین سالیانه رطوبت نسبی در حدود 90 درصد محاسبه شده است در طول تابستان رطوبت نسبی ماهیانه بین 87 تا 91 درصد نوسان دارد. در محدوده خرداد تا شهریور که بیشترین تراکم گردشگران در شمال را شاهد است، رطوبت نسبی بین 72 تا 78 درصد نوسان دارد.

روزهای همراه با گرد و غبار: این پدیده جوی که جزء عوامل محدود کننده برای بسیاری از فعالیت های شناخته شده می باشد، در شمال کشور از فراوانی زیادی برخوردار نیست و ویژگی های اقلیمی و پوشش گیاهی استان گیلان، موانع طبیعی افزایش تعداد روزهای توام با گرد و غبار در منطقه هستند.

در انزلی سالانه 1.4 روز توام با گرد و غبار گزارش شده که در تمامی ماه های سال بجز مهر ماه وقوع این پدیده گزارش شده که مجموعاً رقم قابل توجهی را تشیکل نمی دهد.

زمین شناسی و توپوگرافی

این منطقه در دوران پرکامبرین یعنی حدود 700 میلیون سال قبل، بستر دریایی کم عمق بوده است. از دوران اول زمین شناسی شواهدی بر جا مانده است که حاکی از وجود گسترش دریا در این منطقه است. در اواخر دوران اول پس از عقب نشینی دریا، فعالیتهای آتشفشانی در این منطقه به وقوع پیوست. اولین نشانه های کوهزایی آلپی در اواخر تریاس از دوران دوم نمایان شده و طی آن قسمتی از زمین های منطقه از زیر آب بیرون آمده و در اواسط دوران دوم مجدداً دریا پیشروی ک رده و تقریباً منطقه البرز فعلی را پوشاند.

در اواخر دوره ژوراسیک یعنی زمانی که نخستین چین خوردگی های شدید آلپی ظاهر شد، قسمت هایی از البرز از آب خارج شده در دوران سوم برای این منطقه همانند سایر نقاط ایران اواخر فرآیند کوهزایی آلپی بوده و بخش های بیشتری از زمین های منطقه از آب خارج شده و شکل کنونی منطقه و استخوان بندی البرز در پایان دوران سوم تثبیت گردید. فرآیندهای فرسایشی و نهشته گذاری از جمله اصلی ترین فرآیندها در دوران چهارم در منطقه هستند که به شکل گیری جلگه ها انجامید.

دو گسل فعال البرز و آستارا در استان گیلان واقع شده اند که زمین لرزه های حاصله در ناحیه در اثر فعالیت این دو گسل بالاخص گسل البرز )خزر( بوده است. الگوی لرزه خیزی در البرز ناپیوسته است، اما خلاءهای آن بتدریج بوسیله رویدادهای نسبتاً کوچک پر می شود، در حالی که الگوی لرزه خیزی منطقه زاگرس پراکنده است. در ناحیه البرز، گواه هایی بر رویداد زمین لرزه های نسبتاً بزرگ و گوا ههایی نیز بر وجود دوره های دراز آرامش در دست داریم.

بررسی نقشه توپوگرافی محدوده مورد مطالعه در مقیاس 1:25000 چاپ سازمان نقشه برداری نشان می دهد که در عرصه انتخابی به عنوان منطقه آزاد انزلی اختلاف ارتفاع به 20 متر در کل منطقه نیز نمی رسد.از این رو شیب در این منطقه اندک و در حد 0 تا 2 درصد محاسبه شده است. این کلاس شیب بر اساس مدل های توسعه منطقه ای هیچگونه محدودیتی برای کاربری هایی که در آن هدف بارگذاری و ساخت و ساز و یا هرگونه استفاده تفرجی است، ایجاد نمی کند.

پوشش گیاهی

در حال حاضر زمین های کشاورزی حدود 62 درصد از وسعت محدوده منطقه آزاد انزلی را تشیکل میدهد؛ همچنین زمین های جنگلی با وسعت 308 هکتار حدود 10 درصد از محدوده منطقه آزاد را به خود اختصاص داده است. تا سده قبل بخش عمده ای از محدوده با جنگل های با ارزش جلگه ای پوشیده شده بود که به تدریج بخش های زیادی از آن به زمین های کشاورزی و سکونتگاه های روستایی تبدیل شدند.

در گذشته جنگل فتاتو به صورت دانه زاد توسکا بوده که به مرور زمان در اثر بهره برداری های غیرمجاز توسط اهالی روستاهای حاشیه جنگل به صورت شاخه و دانه زاد درآمده است که این موضوع در حاشیه اراضی مزروعی بیشتر دیده می شود.

رطوبت در این جنگل زیاد بوده و سبب رویش خزه های مختلف برتنه درختان گردیده است و همچنین گاهی گونه ای از سرخس و یا در برخی از موارد ازملک به صورت اپیفیت بر روی تنه درختان می رویند/

در برکه ها و آب بندها و یا مانداب هایی که به صورت طبیعی در این محیط دیده می شوند، گیاهان آبزی مختلف نظیر نیلوفر آبی و عدس آبی که زینت بخش این برکه ها هستند، رویش داشته که متاسفانه در حال حاضر از تراکم آنها به شدت کاسته شده است/

توسکای قشلاقی و اوجا مهمترین گونه های درختی این جنگل هستند، ضمن اینکه این گونه درختی پس از گونه ملج که در اثر بیماری مرگ نارون به تعداد بسیار اندک تقلیل یافته، جزو گونه های درختی کمیاب از خانواده نارون می باشد/

آلوچه وحشی و ولیک مهمترین گونه های درختچه ها و همچنین ازملک، گزنه، سرخس، آقطی، تمشک، فرفیون، انواع گرامینه، نعنائیان و سازو از مهمترین گیاهان علفی و خشبی منطقه محسوب می شوند/ ضمناً گراز وحشی، شغال، روباه، مار، قورباغه و انواع پرندگان، فون منطقه را تشیکل میدهند/

 

 چ- سیمای اقتصادی منطقه

بررسی موقعیت منطقه در نظام اقتصاد ملی و منطق های

منطقه آزاد انزلی 3200 هکتار در محدوده منطقه خشکی، وسعت دارد. (همچنین محدوده آبی نیز عمق 2 کیلومتر از دریا، در طول 20 کیلومتر را شامل میشود) محدوده منطقه یکپارچه نمی باشد و منطقه آزاد انزلی، سه قسمت منفصل را شامل می شود. ناحیه گلشن )فاز تجارت و صنعت منطقه(، شهرک صنعتی حسن رود و محدوده بندری اداره کل بنادر و دریانوردی گیلان در شهر بندر انزلی مجموعاً منطقه آزاد انزلی تعریف شده است تا ظرفیت مناسبی برای توسعه منطقه فراهم آید/ قرار گرفتن در مسیر کریدور بین المللی شمال-جنوب )نوستراک(، ارتباط با بنادر شمال و جنوب اروپا از طریق رود ولگا، ولگا – دن، همجواری با بنادر آسترا خان و لاگان در روسیه، کراسنودسک در ترکمنستان، آکتائو در قزاقستان و باکو در آذربایجان، وجود راه های ترانزیتی و ارتباطی مناسب با شهرها و مناطق داخلی کشورهای همجوار شامل روسیه، آسیای میانه و قفقاز، نزدیکی و سهولت دسترسی به مرکز کشور و سایر عواملی که درقسمتهای مختلف این گزارش به آنها اشاره شده است؛ مزیت ویژه ای را برای منطقه آزاد انزلی فراهم کرده است/  موقعیت خاص جغرافیایی منطقه آزاد انزلی این امکان را برای منطقه فراهم نموده که در وهله نخست بتواند نقش حلقه رابط بین اقتصاد ایران و اقتصاد کشورهای حاشیه دریای خزر را ایفاء نماید.  )پیوند اقتصاد ملی و منطقه ای (با عمق بخشیدن به تحقق این اهداف، منطقه آزاد انزلی به دلیل موقعیت ویژه، هدف بنیادی مناطق آزاد که پیوند دهنده اقتصاد ملی با اقتصاد جهانی است را محقق خواهد ساخت.

سند توسعه استان گیلان سه قابلیت را برای توسعه استان بر می شمارد؛ بهره برداری از هر سه قابلیت در راستای توسعه استان به نوعی در ارتباط با موقعیت و ویژگی های منطقه آزاد انزلی به عنوان تنها منطقه آزاد شمال کشور قرار میگیرد. این سه قابلیت عبارتند از:

  • قرارگرفتن در مسیر فرا قاره ای کریدورهای بین المللی حمل و نقل آزاد، توان ارائه و ارتقاء خدمات پیشرفته بندری، گمر ک و حمل و نقل دریایی، ریلی، جاده ای و هوایی؛
  • وجود جاذبه های گردشگری طبیعی، تاریخی و فرهنگی؛
  • برخورداری از قابلیت های خاص ژئواکونومیک، ژئواستراتژ یک و ژئوپولتیک به منزله تبدیل استان به کانون تعاملات ملی و فراملی در شمال کشور؛

از نگاهی دیگر، استقرار فعالیت های بخش کشاورزی و وجود مزیت های اقتصادی استان در صنایع پسین و پیشین کشاورزی، زمینه مساعدی را برای توسعه صنعتی محدوده فراهم کرده است.

لازم به ذکر است که محدوده دشتی رشت – انزلی در حال حاضر به عنوان محدوده و پهنه اصلی توسعه استان مطرح است. این محدوده در حال حاضر 70 درصد صنایع استان را در خود جای داده است/  وجود این توان بالقوه از یک طرف و همچنین موقعیت ویژه منطقه آزاد انزلی از طرف دیگر، شرایط مناسبی برای رشد و توسعه فراهم کرده است/ علاوه بر این استان گیلان با وجود برخورداری از جاذبه های کم نظیر گردشگری، از امکانات لازم برای توسعه گردشگری به قدر کفایت برخوردار نمی باشد/ از این رو منطقه آزاد انزلی با برخورداری از قوانین و مقررات مناطق آزاد که تسهیل کننده و انگیزاننده سرمایه گذاری محسوب می شوند می تواند با جذب سرمایه گذاری و ارائه خدمات پشتیبان گردشگری نقش موثری در توسعه گردشگری ایفاء کند. نقش منطقه آزاد انزلی به ویژه در جذب گردشگران از کشورهای همجوار در وهله نخست بسیار با اهمیت می باشد.

بر اساس موارد پیش گفته و مطالعات طرح راهبردی منطقه آزاد انزلی (که در سال 1388 توسط مهندسان مشاور عرصه تهیه شده است)، توسعه صنعت، ترانزیت، خدمات بازرگانی و گردشگری، راهبردهای مهم توسعه منطقه آزاد انزلی محسوب می شوند. منطقه آزاد انزلی به دلیل موقعیت ممتاز توان آن را دارد که نقش سر زنجیره فعالیت های اقتصادی در محورهای پیش گفته را ایفا نماید.

ساختار عمده بخش های مختلف اقتصادی منطقه

کشاورزی، صنعت و معدن و خدمات بخش های اقتصادی منطقه را شامل می شوند که در ادامه تصویری از وضعیت آنها در استان گیلان و نیز منطقه آزاد انزلی ارائه می شود.

کشاورزی

مهمترین بخش اقتصادی استان گیلان بخش کشاورزی است/در زمینه فعالیت های کشاورزی، استان گیلان به دلیل داشتن خا ک حاصلخیز و شرایط اقلیمی مناسب و نیز برخورداری از منابع فراوان آب های سطحی و زیرزمینی، از جمله مناطق مستعد کشور محسوب می شود/ برنج، چای، زیتون، فندق، مرکبات، هنداونه و بادام زمینی از مهمترین محصولات زراعی و باغی استان به شمار می آیند/ همچنین امکان توسعه سطح زیرکشت، و افزایش میزان تولید محصولات چای، زیتون، گلها و گیاهان زینتی، محصولات گلخانه ای و نیز محصولات سبزی و صیفی در استان فراهم است. همچنین استان موقعیت خوبی برای دامپروری داراست/ محصولات دامی استان شامل شیرخام، گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم مرغ و گوشت سفید ماهی می باشد/ یکی از مهمترین فعالیت های این بخش استان، پرورش ک رم ابریشم است که علاوه بر تهیه مواد اولیه برای ک ارخانه های ریسندگی و ایجاد

اشتغال، زمینه مساعدی را برای افزایش سطح درآمد کشاورزان استان فراهم کند.  از دیگر فعالیت های مهم این بخش، پرورش انواع ماهیان گرم آبی و سرد آبی است. مهم ترین صنایع تبدیلی محصولات کشاورزی گیلان شامل کارخانه های برنج کوبی، چای سازی، روغن کشی، آرد ، فرآوری زیتون، نخ ریسی و عمل آوری توتون است که استقرار صنایع مذکور، حاکی از وجود ارتباط بین بخش های کشاورزی و صنعت و امکان توسعه آنها می باشد/ به بیان دیگر قابلیت های کشاورزی استان به وسیله صنایع جانبی، تکمیلی و پا یین دستی می تواند منجر به توسعه صنعتی استان گردد/همچنین با توجه به امکان تولید بسیاری از محصولات کشاورزی دارای قابلیت فرآوری صنعتی در استان، زمینه برای احداث و توسعه صنایع وابسته و پیوسته به محصولات ک شاورزی مانند فندق، بادام زمینی، مرکبات و محصولات دامی و شیلاتی نیز فراهم است/ علاوه بر موارد پیش گفته، استان گیلان به لحاظ موقعیت طبیعی شرایط مناسبی برای توسعه صنایع وابسته به جنگل و گیاهان دارویی دارد/ نکته حائز اهمیت اینکه همه پتانسیل های طبیعی منطقه می تواند در خدمت گردشگری نیز قرار گیرد/ قرار گرفتن در کنار دریای خزر و نیز برخورداری از جنگلهای انبوه، قابلیت های فراوانی جهت جلب گردشگران داخلی و خارجی به خصوص گردشگران طبیع تگرا به وجود می آورد.  همچنین توریسم روستایی و اجرای تورهای گردشگری روستایی در گیلان نیز زمینه مناسبی برای پیوند اقتصاد کشاورزی با گردشگری به شمار می آید/ بخشی از زمین های واقع در محدوده منطقه آزاد انزلی قابلیت کشاورزی دارند/ روستاهایی نیز در محدوده واقع هستند و فعالیت و اقتصاد کشاورزی در آنها جریان دارد. در طرح راهبردی منطقه بر پویایی اقتصاد کشاورزی با استقرار صنایع تبدیلی و تکمیلی و توسعه و ترویج روش های نوین کشاورزی و گردشگری روستایی تاکید شده است. قرار گرفتن جنگل فتاتو با وسعت 250 هکتار در محدوده منطقه نیز فرصت های بسیاری برای سرمایه گذاری در اختیارسرمایه گذاران این منطقه از جمله برای توسعه گردشگری و احداث پارک های علم و فنآوری و فعالیت های مرتبط با سلامت قرار میدهد.

صنعت و معدن

از نظر تعداد کارگاه های صنعتی استان، صنایع مواد غذایی و آشامیدنی نسبت به سایر گرو هها با اختلاف زیاد در صدر قرار دارند. پس از صنایع مواد غذایی و آشامیدنی، گروه کارگاه های تولید سایر محصولات کانی با فاصله زیادی از آن در مرتبه دوم قرار میگیرد/ بر این اساس میتوان گفت ساختار صنعتی استان عمدتاً بر پایه صنایع مواد غذایی و آشامیدنی شکل گرفته است. در میان رشته های فعالیتی، بیشترین سهم اشتغال به ترتیب به گروه صنایع مواد غذایی، تولید منسوجات و محصولات کانی غیر فلزی اختصاص دارد. از منظر ابعاد کارگاهی در کارگا ههای بزرگ صنعتی نیز تفوق با کارگا ههای 10 الی 41 نفره است/ اما تحلیل ساختار بخش صنعت از نظر ارزش افزوده تصویری دیگرگون از ساختار صنعت ارائه می نماید. به طوری که گروه های تولید ماشین آلات مولد و انتقال برقی و تولید ماشین آلات و تجهیزات طبقه بندی نشده در جای دیگر و تولید کاغذ از اهمیت بیشتری برخوردار شده و برتری گروه های صنایع مواد غذایی و همچنین تولید منسوجات تنزل می یابد. در مجموع از منظر ارزش افزوده کارگا ه ها، گروه فعالیتی تولید سایر محصولات کانی غیرفلزی درصدر قرار گرفته و پس از آن مواد غذایی و آشامیدنی و تولید منسوجات قرار م یگیرند. به این ترتیب بررسی تطبیقی ساختار صنعت نشان می دهد که صنعت استان عمدتاً بر پایه صنایع غذایی، تولید منسوجات و تولید سایر محصولات کانی غیر فلزی استوار است.

محاسبه ضریب مکانی نشان می دهد که بالاترین ضریب مکانی مربوط به صنایع تولید چوب و محصولات چوبی و پس از آن تولید پوشا ک و عمل آوردن و رنگ کردن پوست خزدار و صنایع غذایی می باشد. لازم به ذکر است که ضریب مکانی در رشته های تولید کاغذ، صنایع غذایی، محصولات لاستیکی و پلاستیکی، تولید ابزار پزشکی و ابزار اپتیکی، صنایع تولید ذغال کک و بازیافت ارقام بالاتر از یک را به خود اختصاص داد ه اند که بیان کننده توان صادراتی استان در این گروه از تولیدات است.

به لحاظ بهره وری نیز بهره وری نیروی کار در صنایع برخوردار از فن آوری برتر و همچنین سرمایه بر، بیش از سایر رشته ها است/ همچنین بهره وری در کارگاه های بزرگتر، بیش از کارگاه های کوچکتر در یک رشته فعالیت است/در کل بهره وری نیروی کار در رشته های تولید کاغذ، صنایع تولید زغال کک ، صنایع شیمیایی، کانی غیر فلزی، تولید ماشین آلات طبقه بندی نشده در جای دیگر، ماشین آلات مولد و انتقال برق، تولید وسایل نقلیه موتوری و بازیافت برتر از میانگین بهره وری نیروی کار در بخش صنعت استان می باشد/کمترین میزان بهره وری نیز مربوط به دباغی و عمل آوردن چرم، تولید منسوجات، تولید پوشا ک و مواد غذایی بوده است/ در مجموع میتوان گفت که در مقایسه با کشور وضعیت صنعت در استان گیلان نشان دهنده ظرفیت های بالای بدون استفاده است/ بر این اساس منطقه آزاد انزلی با برخورداری از قوانین و مقررات مناطق آزاد و موقعیت ویژه می تواند فرصت مناسبی در اختیار سرمایه گذاران قرار داده، شاخص های بخش صنعت استان را به نحو بارزی ارتقاء بخشد/ در حال حاضر تعداد کمی از کارگاه های استان کالا صادر میکنند/ از این رو استان گیلان در مقایسه با سایر استان های کشور با وجود ظرفیت های بسیار - که باید گفت هنوز پنهان است - رتبه مورد انتظار در تولید و صادرات کالاهای صنعتی را ندارد. کشورهای مقصد صادرات از این استان طیف وسیعی از کشورها را شامل می شود. یعنی تمرکز بر بازارهای خاص نیز وجود ندارد. مناطق آزاد که مناطق پردازش صادرات نیز نامیده می شوند، جهتگیری صادراتی دارند و قانون گذار هدف توسعه صادرات را در تدوین قوانین و مقررات این مناطق همواره در نظر داشته است/ از این رو منطقه آزاد انزلی مکان مناسبی برای استفاده از ظرفیت های تولیدی استان به منظور صادرات در اختیار سرمایه گذاران قرار میدهد.در حال حاضر شهر ک صنعتی حسن رود منطقه صنعتی است که در حریم منطقه آزاد انزلی قرار دارد. 120 فقره مجوز اولیه فعالیت برای واحدهای صنعتی این شهر ک صادر شده و 87 واحد صنعتی در این شهر ک پروانه بهره برداری دریافت نمودند.( 28 واحد در صنایع غذایی، 25 واحد صنایع شیمیایی، 17 واحد در صنایع فلزی، 8 واحد در صنایع سلولزی، 4 واحد در صنایع کانی غیر فلزی، 3 واحد درصنایع برق و الکترونیک و 2 واحد در صنایع نساجی( و حدود 55 واحد صنعتی در سطح این شهرک فعال هستند. در طرح جامع منطقه، علاوه بر شهرک صنعتی حسن رود، محدوده ای برای توسعه صنعت نیز مکان یابی شده است. رویکرد طرح راهبردی منطقه آزاد انزلی بر استقرار فعالیت های دانش پایه است/ اقتصاد دانش پایه با توجه به ارزش افزوده بالا، بهره وری بالا و ایجاد تحرکی که در اقتصاد می نماید، امروزه به عنوان پل حرکت به سوی توسعه و پیوستن به اقتصاد جهانی مدنظر برنامه ریزان اقتصادی قرار دارد. در زمینة صنعت رشته فعالیت های برخوردار از تکنولوژی برتر در استان به طور عمده شامل صنایع تولید مواد و محصولات شیمیایی، تولید ذغال کک، تولید ماشین آلات مولد و انتقال برق، تولید رادیو و تلویزیون و دستگاه های وسایل ارتباطی، تولید ابزار پزشکی و ابزار اپتیکی و ابزار دقیق می شود. به نظر می رسد آینده تکنولوژی های برتر استان در بخش صنعت بیشتربه همین سو گرایش داشته باشد که مواردی از آن در منطقه آزاد انزلی نیز مورد توجه بوده و به عنوان فرصت های سرمایه گذاری در منطقه مطرح هستند.

در خصوص بخش معدن باید گفت در حال حاضر استان گیلان در مقایسه با سایر استا نهای کشور از معادن فعال چندانی برخوردار نیست. معادن مورد بهره برداری عمدتا معادن غیر فلزی با کاربرد ساختمانی هستند. بیشترین معادن استان معادن شن و ماسه، سنگ لاشه و سنگ آهک می باشند. اما بر اساس مطالعات انجام شده توسط سازمان صنعت،معدن و تجارت استان، زمینه های متنوعی برای توسعه بخش معدن استان شناخته شده است، که در صورت سرمایه گذاری برای اکتشاف و بهره برداری به شیوه اصولی به نحوی که در تعارض با منابع طبیعی و محیط زیست قرار نگیرد، افق های جدیدی فراروی توسعه بخش صنعت و معدن استان فراهم می نماید که قطعاً بر کارکردهای منطقه آزاد انزلی موثر است. در مورد منابع نفت و گاز با توجه به کشف ذخایر جدید نفت و گاز دریای خزر در فاصله 180کیلومتری از استان( میدان گازی سردار جنگل در آب‌های عمیق دریای خزر با ظرفیت50  تریلیون فوت مکعب گاز و کشف منابع نفتی، حدود 8 تا 10 میلیارد بشکه نفت خام)، گیلان و به خصوص انزلی، به یک  منطقه مستعد برای حفاری و استخراج و لجستیک نفت تبدیل شده است. در صورتی که این رویکرد تقویت شود، منطقه آزاد انزلی به ویژه برای فعالیت های پشتیبانی، نقش ممتازی در عرصه ملی و فراملی به عهده خواهد داشت.

44

بازرگانی

صادرات و واردات استان از گمرک های بندر انزلی، آستارا، حسن رود و بازارچه مرزی آستارا صورت میگیرد/بررسی صادرات از گمرک های استان در دو دهه اخیر نشان دهنده رشد صادرات از استان می باشد/ محصولات نباتی، محصولات حیوانی، پوست، چرم، پوست های نرم و اشیای ساخته شده، خمیر چوب و سایر مواد الیاف سلولزی، وسایل زمینی، هوایی، آبی و تجهیزات مربوطه، مصنوعات ساخته شده از سنگ، گچ و سیمان، چوب، ذغال چوب و اشیای چوبی، فلزات معمولی و مصنوعات آنها در سال های مختلف عمده کالاهای صادرات غیر نفتی استان را شامل می شوند/ بخش عمده ای از ارزش ریالی صادرات از استان به مواد نساجی و مصنوعات و محصولات صنایع غذایی مربوط میشود که البته روند کاهشی محسوس داشته است/ در مقابل واردات کالا از طریق گمرکات استان در دو دهه اخیر همواره در حد قابل توجهی بیشتر از صادرات بوده است/محصولات معدنی، خمیر چوب، یا سایر مواد الیاف سلولزی، و فلزات معمولی و مصنوعات آنها، بیشتر کالاهای وارداتی به استان را شامل می شوند/ تنوع وارداتی از مبادی ورودی گمرکات استان کمتر از تنوع صادراتی بوده است/نبود نگاه بلند مدت در صادرات و کاهش توان رقابت با صادرکنندگان سایر کشورها به دلیل کیفیت محصولات یا قیمت تمام شده آنها دلایل اساسی عدم موفقیت مورد انتظار در صادرات با توجه به ظرفیت های استان ذکر می شود/ منطقه آزاد انزلی بر آن است که بر پایه مطالعات بازار یابی و تسهیل فرایندها، تقویت زیر ساخت ها و پشتیبانی از صادرات، بستر مناسبی برای سرمایه گذاری در این عرصه فراهم نموده، افق های جدیدی فراروی فعالان این بخش بگشاید/