اولویت بندی بخش های اقتصادی بر اساس جدول داده ـ ستانده:

 مورد مطالعاتی استان گیلان- 1381

 

نویسنده: علیرضا نوروزی*

 

 

 

چکیده:

یکی از اصول لاینفک در علوم اقتصاد، کمیابی و محدودیت منابع می باشد. از اینرو تخصیص بهینه منابع محدود، بالاخص در مناطق عقب مانده یا کمتر توسعه یافته که با کمبود نسبی امکانات تولید مواجه می باشند، بعنوان یک هدف کلی، باعث شده تا استراتژی رشد نامتعادل در مقابل استراتژی رشد متعادل تعریف و بکار گرفته شود. گام اول در تدوین این استراتژی، شناسایی بخشها و فعالیت های اولویت دار منطقه می باشد. در مقاله حاضر سعی شده تا با استفاده از اطلاعات جدول داده ـ ستانده استان گیلان و با اتکا به تلفیق شاخص های ارتباطات بین بخشی، و شاخصهای اشتغالزایی، بخشها و فعالیت های دارای اولویت استان مشخص گردد. نتایج حاصل از اولویت بندی، تصمیم گیرندگان استانی را قادر می سازد تا در تخصیص و مدیریت منابع، منطقی و مطلوب تر عمل نمایند.

واژگان کلیدی:

 فعالیتهای استراتژیک و پیشرو؛ ارتباطات پیشین و پسین؛ ارتباطات متوازن و نامتوازن؛ ضریب فزاینده اشتغالزایی

 

 

1) مقدمه:

      مقوله کمیابی منابع و امکانات تولید از طرفی و احتمال بروز ضعف و کاستی در مدیریت یکپارچه و اثربخش در مسیر توسعه متوازن در تمامی بخش های اقتصادی یک کشور یا منطقه، از طرف دیگر، همواره مورد چالش اقتصاد دانان توسعه بوده است. بنابراین با توجه به رویکرد حاکم و ناظر بر این مطالعه، که محدودیت منابع تولید، ناتوانی مدیریت یکپارچه و همه جانبه نگر، و لزوم تسریع در بهبود شرایط عموم مردم را بعنوان مفروضات اساسی اقتصاد منطقه(استان گیلان) در نظر گرفته است، لزوم تجزیه و تحلیل بخش های اقتصادی و تعیین بخش های استراتژیک (پیشرو یا دارای اولویت) مسجل می گردد.

در مقاله حاضر سعی شده تا با تلفیق تحلیل پیوند های بین بخشی و شاخص های تجارت خارجی و اشتغال زایی بخشی(نتایج بدست آمده از جدول داده ـ ستانده استان)، بخش های استراتژیک استان تعیین گردد. بنابراین آنچه در ادامه خواهد آمد، مبانی نظری و نتایج عملی بدست آمده از رویکرد تلفیقی می باشد.


2) مبانی نظری

1-2) نظریه رشد نامتعادل

          طرفداران نظریه رشد نامتعادل عنوان می کنند، نظریه رشد متعادل و همه جانبه نیازمند سرمایه گذاری های وسیع و همزمان است، در حالیکه مشکل اصلی کشورهای توسعه نیافته کمبود سرمایه می باشد. از طرفی با اجرای همزمان سرمایه گذاری ها و طرح های مختلف، مشکل برنامه ریزی بوجود می آید و ممکن است در اثر اشتباه در برنامه ریزی و تخصیص نادرست منابع، از کارایی آنها کاسته شده و نیز بسیاری از منابع تلف شوند. از اینرو بایستی سرمایه های موجود و در دسترس را به بخش ها یا صنایعی اختصاص داد که بتواند نقش محرک را برای سایر بخشها یا صنایع ایفا  کند. به این معنا که منابع لازم برای سرمایه گذاری در بخش های دیگر، توسط منافع حاصل از سرمایه گذاری در بخشهای پیشتاز یا استراتژیک فراهم می شود و از این طریق صرفه جویی ها و توسعه اقتصادی بدست می آید.

          بخش های استراتژیک، بخش هایی هستند که لزوما به لحاظ اقتصادی سودآور نیستند، اما می توانند نقش رهبری و پیشرو را بر عهده گرفته و سایر بخش ها را تحت تاثیر قرار دهند. به بیان دیگر، بخش های استراتژیک مانند حلقه ای از زنجیر که یک سری حلقه ها را قبل و بعد از خود بدنبال دارد، یکسری ارتباطات و فعالیت ها را قبل و بعد از خود ایجاد میکند و از این طریق موجب تسری اثرات رشد و توسعه به سایر بخش های اقتصادی می گردد. به این ارتباطات، "پیوندهای  پیشین"[1] و "پیوند های پسین"[2]  می گویند. بنابراین می بایستی آن دسته از بخش های اقتصادی را انتخاب نمود که ضمن دارا بودن رشد شتابان(در تولید و اشتغالزایی)، در روند توسعه اقتصادی حداکثر پیوندها را ایجاد کنند. نکته قابل توجه اینکه نه تنها میزان و شدت ارتباط بخش یا بخش های استراتژیک با فعالیتهای بالا دستی و پایین دستی اهمیت دارد، بلکه تنوع و گستردگی ارتباطات(چه پسین و چه پیشین) با بخش های اقتصادی ـ و نه فقط متمرکز بر بخشهای خاص ـ  نیز حائز اهمیت فراوان است.

2-2) تکنیک تحلیل پیوندهای بین بخشی با استفاده از جدول داده ـ ستانده

 یکی از ابزارهای مناسب جهت ارزیابی روابط بین بخشی و تعیین بخش های اولویت دار، فنون استفاده از جداول داده ـ ستانده می‌باشد. این جداول توانایی ارائه تابلوی جامعی از وضعیت بخش های اقتصادی استان را دارند و با طراحی مدل های ریاضی و تلفیق نتایج آنها می‌توانند شبیه‌سازی‌های مناسبی برای تحلیل سیاستگذاری‌های اقتصادی ارائه دهند. به منظور نیل به این هدف شاخص های پیوند پیشین، پسین، یکپارچگی، حساسیت، قدرت انتشار، پراکندگی، تجارت خارجی و اشتغالزایی از جمله شاخص هایی هستند که با توجه به کاربرد تلفیقی آنها در تعیین بخش های استراتژیک، ذیلا به توضیح هریک پرداخته می شود.

1-2-2) شاخص پیوند پیشین

شاخص پیوند پیشین برای هر بخش از نسبت تقاضای واسطه‌ای برای محصولات بخش به کل تقاضا برای محصولات آن بخش محاسبه می‌شود، لذا داریم:

 

این شاخص نشان می‌دهد که چند درصد از محصولات بخش مورد نظر به عنوان کالای واسطه‌ای مورد تقاضای سایر بخش‌ها قرار می‌گیرد. هر چه تولیدات یک بخش در سایر بخش‌های اقتصاد به عنوان نهاده‌های واسطه‌ای بیشتر مورد استفاده قرار گیرد، شاخص پیوند پیشین آن بخش نیز بیشتر خواهد بود و می‌توان گفت که رشد بخش مورد نظر از رشد سایر بخش‌های اقتصادی بیشتر تأثیر می‌پذیرد. ضرایب پیوستگی پیشین از دو بخش ارتباط مستقیم و غیر مستقیم تشکیل می شود. ضرایب پیوستگی مستقیم پیشین، به محاسبه و شناسایی بخش های کلیدی به روش پیوند های پیشین می پردازد. در واقع آثار مستقیم تغییرات بالقوه بخشهای پایین دستی را بر نظام تولیدی بخش بالادستی نشان می دهد که از جمع سطری عناصر ماتریس ضرایب تولید بدست می آید. چنانچه جمع سطری عناصر ماتریس معکوس ضرایب تولید را محاسبه نماییم، مجموع ضریب پیوستگی مستقیم و غیر مستقیم پیشین بدست می آید.

2-2-2) شاخص پیوند پسین

شاخص پیوند پسین برای هر بخش، از نسبت جمع هزینه‌های واسطه‌ای بخش بر کل ستانده بخش محاسبه می‌شود.

 

این شاخص میزان وابستگی هر بخش را به بخش‌های دیگر نشان می‌دهد و بیان می‌دارد که بخش مورد نظر برای هر واحد تولید چه مقدار از محصولات سایر بخش‌ها را به عنوان نهاده‌های واسطه‌ای مصرف می‌کند. ضرایب پیوستگی پسین از دو بخش ارتباط مستقیم و غیر مستقیم تشکیل می شود. ضرایب پیوستگی مستقیم پسین، اثر بخشی مستقیم تغییرات تقاضای نهایی هر بخش را  بر نظام تولیدی بخش های دیگر نشان می دهد که از جمع ستونی عناصر ماتریس ضرایب فنی بدست می آید. چنانچه جمع ستونی عناصر ماتریس معکوس لئونتیف را محاسبه نماییم، مجموع ضریب پیوستگی مستقیم و غیر مستقیم بدست می آید.

3-2-2) شاخص یکپارچگی

شاخص‌های پیشین و پسین مکمل یکدیگرند. برای بدست آوردن برآوردی صحیح از میزان یکپارچگی یک بخش در تعامل با اقتصاد استان می‌توان از میانگین دو شاخص مزبور استفاده نمود.

 

که در آن DBFL، ضریب یکپارچگی می‌باشد.

4-2-2) شاخص قدرت انتشار(قدرت انتشار اثر پیوند پسین)

این شاخص شدت انتشارمستقیم و غیر مستقیم اثر افزایش یک واحد تقاضای نهایی هر بخش را بر تولید سایر بخش‌های اقتصاد اندازه‌گیری می‌کند. هر چه شاخص قدرت انتشار برای بخشی بیشتر باشد، آن بخش از طریق ایجاد تقاضا برای محصولات سایر بخش ها، بعنوان کالاهای واسطه برای تولید خود، اثر بیشتری بر رشد آنها خواهد داشت.

از آنجا که میانگین این ضریب برای تمام بخش های استان عدد یک می باشد، هر چه شاخص بزرگتر از یک باشد، به این مفهوم است که تأثیرگذاری این بخش بر سایر بخش‌ها از میانگین بخش‌های اقتصادی استان بیشتر، و پایین‌تر از یک بودن آن بیانگر کمتر بودن اثر بخش مزبور نسبت به میانگین سایر بخش‌ها می‌باشد

5-2-2) شاخص حساسیت (حساسیت ناشی از ارتباط پیشین)

شاخص حساسیت مکمل شاخص انتشار است. هر چه بخشی برای بخش‌های دیگر، داده بیشتری تولید کند شاخص حساسیت آن بیشتر می‌شود. چنانچه شاخص حساسیت بخش، بالا باشد به این معنی است که این بخش تأثیرپذیری زیادی از رشد سایر بخش‌های اقتصادی دارد. یعنی رشد سایر بخش‌ها باعث رشد این بخش می‌شود، زیرا تقاضای سایر بخش‌های اقتصاد به داده‌های واسطه‌ای را تأمین می‌نماید. به عبارت دیگر در صورت عدم رشد این بخش، نهاده‌های واسطه‌ای مورد نیاز سایر بخش‌ها به میزان لازم تولید و عرضه نمی‌گردد و نتیجتاً سایر بخش‌ها دچار تنگنا خواهند شد. یا از منظر دیگر چنانچه تولید و تقاضای نهایی سایر بخش های پایین دستی با رکود و کسادی مواجه شود، تولید بخش مزبور نیز راکد خواهد شد. اگر بخشی دارای شاخص حساسیت بالا باشد به این معنی است که آن بخش اساسی بوده و عدم توجه به آن باعث تنگنا در رشد سایر بخش‌ها می‌شود. زیرا در فرآیند تولید، این بخش بایستی نهاده‌های واسطه‌ای سایر بخش‌ها را تأمین نماید و در صورت عدم رشد این بخش، نهاده‌های واسطه‌ای مورد نیاز سایر بخش‌ها به میزان لازم تولید و عرضه نمی‌گردد و نتیجتاً سایر بخش‌ها دچار تنگنا خواهند شد.

بر اساس شاخص‌های قدرت انتشار، (اعم از مستقیم و غیرمستقیم) و شاخص حساسیت می‌توان اولویت بخش‌های مختلف را تعیین نمود. بدیهی است بخش‌های با شاخص های قدرت انتشار و حساسیت بالا دارای جایگاهی برتر و توانایی بالاتر در درونی کردن نظام تولید و فرآیند تولیدی می‌باشند.

 6-2-2) طبقه‌بندی بخش‌ها بر اساس قدرت انتشار و شاخص حساسیت

اگر بخش‌ها را براساس شاخص قدرت انتشار و شاخص حساسیت آنها رده‌بندی نماییم، چهار گروه از فعالیت‌های مختلف به شرح ذیل بدست می‌آیند.

                                         رده‌بندی نظام تولیدی بخشهای اقتصادی 

1< شاخص حساسیت

کالاهای نهایی

 شاخص حساسیت

کالاهای واسطه

ستانده

داده

گروه دوم:

تولید نهایی

گروه اول:

تولید واسطه‌ای

 شاخص قدرت انتشار

کالای صنعتی

گروه چهارم:

تولید نهایی اولیه

گروه سوم:

تولید واسطه اولیه

1< شاخص قدرت انتشار

کالاهای اولیه

بر اساس پیوندهای پسین و پیشین، اقتصاد به چهار گروه تقسیم می‌گردد. این طبقه‌بندی چهارتایی شامل تولیدات واسطه اولیه( ، تولیدات واسطه‌ای، تولیدات نهایی و تولیدات نهایی اولیه است.

هیرشمن (1985) بیشترین اولویت را به بخش‌هایی داده که دارای بیشترین پیوند پسین و پیشین باشند. یعنی بیشترین اولویت را کالاهای واسطه‌ای و کمترین اولویت را کالاهای نهایی اولیه دارند. بنابراین بیشترین اولویت به گروه اول (تولید واسطه‌ای) و کمترین اولویت به گروه چهارم (تولید نهایی اولیه) داده می‌شود. بر اساس شاخص‌های قدرت انتشار، (اعم از مستقیم و غیرمستقیم) و شاخص حساسیت می توان اولویت بخش‌های مختلف را تعیین نمود.

7-2-2) شاخص پراکندگی

شاخص‌های پسین نرمال (قدرت انتشار) و پیشین نرمال (حساسیت) می‌توانند بزرگتر از یک باشند، اما پیوندهای مزبور ممکن است در نتیجه ارتباط یک بخش با شمار اندکی از بخش‌ها حاصل شده باشند. به عبارت دیگر پیوندهای پسین و پیشین نرمال در یک بخش ممکن است به طور نسبتاً مساوی و متعادل با بخش‌های دیگر حاصل نشده باشند. شاخص‌های زیر برای رفع این نقص ارائه شده‌اند. شاخص تغییرات برای پیوند پیشین نرمال:

 

همچنین شاخص تغییرات برای پسین نرمال به صورت زیر محاسبه می‌شود:

  

حال اگر این شاخص‌ها را بر میانگین آنها تقسیم نماییم خواهیم داشت:

شاخص پراکندگی پیشین:                                                           

شاخص پراکندگی پسین:                                            

هر چه شاخص‌های پراکندگی پیشین و پسین کوچکتر باشند، بخش مورد نظر از وضعیت مستحکم‌تری در ارتباط با بخش‌های بعد از خود و قبل از خود دارد. هر چه BS کوچکتر از یک باشد، نشانگر آن است که پیوند پسین این بخش با دیگر بخش‌های اقتصادی بطور نسبتاً مساوی توزیع شده است و برعکس هر چه بزرگتر از یک باشد، نشانگر آن است که پیوند پسین بخش مزبور در نتیجه ارتباط با شمار اندکی از بخش‌ها است. هر چه FS کوچکتر از یک باشد حکایت از آن دارد که پیوند پیشین بخش مورد نظر بطور متوازن و نسبتاً مساوی (در مقایسه با سایر بخش‌ها) توزیع شده است و هر چه FS بزرگتر از یک باشد حکایت از آن دارد که پیوند پیشین بخش به صورت نامتوازن توزیع شده و ارتباط این بخش با تعداد اندکی از بخش‌ها برقرار است.

8-2-2) شاخص شدت واردات مستقیم، خالص صادرات و درجه باز بودن اقتصاد بخشی(تجارت خارجی)

شاخص شدت واردات، نسبت واردات مستقیم هر بخش را به عرضه همان بخش نشان می‌دهد. از طریق این شاخص می‌توان پی‌برد که چند درصد از محصولات عرضه شده یک بخش را واردات تشکیل می‌دهد. خالص صادرات نیز مابه التفاوت بین صادرات و واردات بخش را در تقاضای نهایی محصولات آن بخش نشان می دهد. هرچه مقدار این شاخص مثبت و بزرگ باشد، دریافتی استان در تجارت با سایر استان ها و بخش های برون استانی بیشتر می باشد. همچنین درجه بازبودن بخش بیانگر میزان و شدت تعاملات و مبادلات استان با سایر استانها و نواحی برون استانی می باشد. این شاخص از تقسیم مجموع واردات و صادرات بخش بر عرضه محصولات آن بخش حاصل می شود.

9-2-2) تأثیر افزایش تقاضای نهایی هر بخش بر اشتغال بخش‌های دیگر(ضریب فزاینده اشتغال)

از جمله کاربردهای الگوی داده ـ ستانده پیش‌بینی تقاضای نیروی کار به تفکیک بخش‌ها و اثرات هر یک از اجزای تقاضای نهایی در ایجاد اشتغال است. چنانچه به ترتیب تولید و اشتغال در بخش j  باشند، ضریب اشتغال در این بخش به صورت زیر محاسبه می‌شود:

 

در این صورت ماتریس، اشتغال، L، حاصل‌ضرب ماتریس قطری ضرایب اشتغالو معکوس ماتریس لئونتیف خواهد بود. به عبارت دیگر داریم:

 

حاصل ضرب ماتریس اشتغال و هر یک از اجزای تقاضای نهایی، اثر اشتغالزایی آن جزء را نمایان می‌سازد. برای محاسبه اثر اشتغالزایی افزایش تقاضای نهایی در هر بخش از رابطه زیر استفاده می‌نماییم:

 

که در آن:

: افزایش اشتغال ناشی از افزایش تقاضای نهایی

: ماتریس قطری ضرایب اشتغال، یک ماتریس n*n که روی قطر آن ضرایب اشتغال بخش ها قرار داشته و سایر عناصر آن صفر می باشد.

: ماتریس معکوس لئونتیف

: بردار افزایش تقاضای نهایی بخش

حال چنانچه فرض نماییم که تقاضای نهایی بخش i به میزان 10 میلیارد ریال افزایش یابد. با افزایش سطر i  بردار ستونی تقاضای نهایی به میزان مزبور و ضرب در ماتریس معکوس لئونتیف و ماتریس قطری ضرایب اشتغال در آن، میزان افزایش در اشتغال به دست می‌آید.

3) محاسبه و تجزیه و تحلیل شاخص ها و ارتباطات بین بخشی(تحلیل یافته ها)

بمنظور شناسایی و تحلیل کم و کیف ارتباط بین بخشهای اقتصادی استان و تعیین بخش های اولویت دار، از نتایج  جدول داده ـ ستانده استان گیلان، که توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان و برای سال 1381 تهیه و تنظیم گردیده، استفاده شده است. ویژگی های جدول داده ـ ستانده استان و همچنین  نتایج حاصل از محاسبه شاخص ها و اولویت بندی بخش های اقتصادی استان بشرح ذیل ارایه می گردد.

1-3) چارچوب کلی و ویژگی های جدول داده ـ ستانده استان:

      بطور کلی جدول داده ـ ستانده استان، در بر گیرنده سه دسته اطلاعات جداول اصلی شامل؛ جدول منابع، جدول مصارف و جدول خالص، جداول پشتیبان شامل؛ جدول افزوده بازرگانی، جدول افزوده حمل و نقل، جدول تشکیل سرمایه، و جدول صادرات و واردات و جداول تحلیلی شامل؛ جدول ضرایب فنی و جدول معکوس لئونتیف می باشد.

نظام ارزش گذاری جدول داده ـ ستانده براساس قیمت خریدار بوده، به این ترتیب که تمام مصارف کالاها و خدمات شامل مصارف واسطه و نهایی به قیمت خریدار ارزش گذاری شده است. همچنین از طبقه بندی های پیش بینی شده در نظام حساب های ملی سال 1993 برای فعالیت های تولیدی(بخش ها)، ویرایش سوم(ISIC Rew3) و طبقه بندی مورد استفاده برای محصولات(کالاها) [3]CPC استفاده شده است.

براساس دسترسی به اطلاعات حساب های منطقه ای استان در سال 1381، نتایج سرشماری عمومی کارگاهی سال 1381، نتایج سرشماری کشاورزی و جدول داده ـ ستانده کل کشور، جدول داده ـ ستانده استان به تفکیک 15 و 72 بخش اقتصادی، و با توسل به روش "جداول آماری" تهیه شده است. لازم به ذکر است که مقاله حاضر براساس جدول 15 بخشی نگاشته شده است.

پوشش فعالیت ها در جدول داده ـ ستانده استان، براساس طبقه بندی استاندارد بین المللی رشته فعالیت های اقتصادی بوده که شامل بخش ها و زیر بخش های اقتصادی، اجزای تقاضای نهایی(بردار مصرف نهایی خانوار، هزینه نهایی موسسات غیر انتفاعی در خدمت خانوار، بردار تشکیل سرمایه ثابت ناخالص، مصرف نهایی دولت، تغییر در موجودی انبار و صادرات و واردات)، و اجزای ارزش افزوده(شامل مصرف سرمایه ثابت، ارزش افزوده، مالیات ها و سوبسیدها و جبران خدمات کارکنان) می باشد.

2-3) ضرایب پیوستگی پیشین و پسین و یکپارچگی

      مطابق جدول شماره (1) و شاخص شماره (3)، بخشهای معدن؛ تامین برق، گاز و آب ؛ کشاورزی و شکار و جنگلداری و مستغلات و کسب و کار از نظر بیشترین ضرایب پیوستگی پیشین ضمن اینکه بالاتر از میزان متوسط استان قرار گرفته اند،  بترتیب در مکانهای اول تا چهارم جای دارند. همچنین بخش های بازرگانی، ساختمان و اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی بترتیب در مکانهای سیزده تا پانزده قرار گرفته اند. با توجه به شاخص شماره (1) ، بخش معدن با 86.4 درصد ضریب پیوستگی مستقیم پیشین، دارای بیشترین ضریب میباشد، یعنی بطور مستقیم از هر 100واحد تقاضای نهایی برای محصولات این بخش، حدود 87 درصد بعنوان مصرف واسطه مورد استفاده (تقاضا) سایر بخشهای اقتصادی استان قرار می گیرد.

      شاخص شماره (7) حاکی از آن است که بخش های صنعت، ساختمان، تامین برق، آب و گاز، هتل و رستوران، ماهیگیری، کشاورزی و شکار و جنگلداری، و سایر خدمات ضمن دارا بودن ضرایب پیوستگی پسین بیشتر از میانگین استان، بترتیب در مکانهای اول تا هفتم جای دارند. همچنین بخش های مستغلات و کسب و کار، آموزش و بازرگانی بترتیب در مکان های سیزده تا پانزده قرار گرفته اند. با توجه به شاخص شماره (5) بخش صنعت با66.9 درصد ضریب پیوستگی مستقیم پسین در مکان اول قرار دارد. به این معنی که از هر 100 ریال محصول نهایی تولید شده در این بخش بطور مستقیم 66.9 ریال سهم کالاهای واسطه ای است که از تولید سایر بخش ها دریافت شده است.

      مطابق شاخص (1) جدول شماره (2)، بر اساس ضرایب پیوستگی پسین و پیشین،  ضریب یکپارچگی برای بخش‌های مختلف محاسبه شده است. همانگونه که ملاحظه می‌شود بخش معدن؛ تامین برق،گاز و آب ؛ صنعت؛ کشاورزی، شکار و جنگلداری؛ هتل و رستوران و ساختمان از نظر بیشترین تعاملات اقتصادی باسایر بخشها ضمن دارا بودن ضریب یکپارچگی بیشتر از میانگین استان به ترتیب در مکان های اول تا ششم قرار دارند. همچنین بخش های بهداشت و مددکاری اجتماعی، آموزش و بازرگانی بترتیب در مکان های سیزده تا پانزده قرار گرفته اند.

2-3) شاخص پراکندگی پیشین و پسین

          نتایج جدول شماره (4) حاکی از آن است که از لحاظ شاخص پراکندگی پیشین، بخش های مستغلات و کسب و کار؛ معدن؛ هتل و رستوران؛ واسطه گری های مالی و حمل و نقل و ارتباطات دارای کمترین مقدار بوده و نشانگر آن است که پیوند پیشین این بخش ها با دیگر بخش‌های اقتصادی بطور نسبتاً مساوی توزیع شده است و برعکس بخش های  کشاورزی ؛ تامین برق، گاز و آب دارای بیشترین مقدار شاخص بوده و نشانگر آن است که پیوند پیشین بخش مزبور در ارتباط با شمار اندکی از بخش‌ها است. همچنین از لحاظ شاخص پراکندگی پسین، بخش های ساختمان، هتل و رستوران، سایر خدمات، معدن، ماهیگیری، اداره امور عمومی، بهداشت و مددکاری اجتماعی، حمل و نقل و ارتباطات، واسطه گری های مالی و مستغلات بترتیب دارای کمترین مقدار بوده و حکایت از آن دارد که پیوند پسین بخش های مورد نظر بطور متوازن و نسبتاً مساوی (در مقایسه با سایر بخش‌ها) توزیع شده است در مقابل بخشهای کشاورزی، تامین برق، گاز و آب و  صنعت، دارای شاخصی بزرگتر از یک می باشند  و حکایت از آن دارد که پیوند پسین بخش به صورت نامتوازن توزیع شده و ارتباط این بخش ها با تعداد اندکی از بخش‌ها ی بالادستی برقرار است.

3-3)  رده‌بندی نظام تولید از نظر اثر رشد متوازن و غیر متوازن

          نتایج جدول شماره (5) حاکی از آن است که بخش های هتل و رستوران، معدن، حمل و نقل و ارتباطات، واسطه گری های مالی، مستغلات و کسب و کار به لحاظ متوازن بودن در پیوند های پسین(تقاضا) و پیشین(عرضه) خود از اولویت اول برخوردار می باشند. پس از آنها، بخش های ساختمان، سایر خدمات، ماهیگیری، اداره امور عمومی، و بهداشت و مددکاری اجتماعی به لحاظ متوازن بودن در پیوند های پسین خود در اولویت دوم جای دارند. و بالاخره بخش های بازرگانی، آموزش، کشاورزی، تامین برق، آب و گاز، و صنعت به لحاظ عدم توازن در پیوند پیشین  و پسین خود با سایر بخش ها در اولویت آخر قرار گرفته اند.

4-3) رده‌بندی نظام تولید از نظرشاخصهای قدرت انتشار و حساسیت، و اثر رشد متوازن و غیر متوازن

          همانگونه که قبلا نیز عنوان شد چنانچه در یک بخش شاخص قدرت انتشار بزرگتر یا مساوی یک و شاخص پراکندگی پسین کوچکتر از یک باشد، بخش مزبور از نظر پیوند پسین، بخش مطلوب یا کلیدی به شمار می آید. همچنین اگر شاخص حساسیت بزرگتر یا مساوی یک و شاخص پراکندگی پیشین کوچکتر از یک باشد بخش مورد نظر از نظر پیوند پیشین بخش مهم و کلیدی به شمار می‌آید. اکنون با توجه به این نکته و تلفیق جداول (3) و (5) ، جدول شماره (6) حاصل می گردد. مطابق نتایج، بخشهای معدن و مستغلات و کسب و کار از لحاظ پیوند پیشین و بخش های هتل و رستوران، ساختمان، ماهیگیری و سایر خدمات از لحاظ پیوند پسین، بخش های مطلوب و کلیدی می باشند.

5-3) تجارت خارجی

          مطابق جدول شماره (7) و شاخص (1) بخش صنعت با 72.1 درصد دارای بیشترین شدت واردات می باشد. به این مفهوم که 72.1 درصد عرضه محصولات این بخش در استان از محل واردات تامین می گردد. معدن، سایر خدمات،  و ساختمان، بترتیب در مکان های دوم تا چهارم قرار گرفته و شدت وارداتی بیشتر از میانگین استان دارند.

          بر اساس شاخص (3) اکثر بخش های اقتصادی استان در تراز تجاری خود با رقم منفی مواجه می باشند. به این مفهوم که پرداختی بابت واردات از دریافتی بابت صادرات این بخش ها تجاوز نموده و منابع از استان خارج می گردد. در اینجا نیز بخش صنعت با 8789969- میلیون ریال خالص صادرات بیشترین خروجی را از آن خود نموده و پس از آن بخش های ساختمان، با 4864417- میلیون ریال در مکان دوم و مستغلات و کسب و کار نیز با 948641-  میلیون ریال در مکان سوم قرار گرفته اند.

          شاخص درجه باز بودن اقتصاد بخشی (5) نیز حاکی از آن است که بخش صنعت، معدن، و ماهیگیری، با دارا بودن شاخصی بیشتر از متوسط استان، بترتیب در مکان های اول تا سوم قرار دارند. این شاخص بخوبی بیان میکند که چه بخش هایی در تسری اثرات رشد و توسعه بر سایر مناطق و استان های کشور پیشرو می باشند.

6-3) ضریب فزاینده اشتغال بخش های استان

      جدول شماره (8) حاکی از آن است که بخش های کشاورزی، سایر خدمات، آموزش، اداره امور عمومی، صنعت، هتل و رستوران و معدن با دارا بودن اثر اشتغال زایی بالاتر از میانگین استان ، جزء بخش های پیشرو بوده و در اولویت می باشند. همانگونه که مشاهده می شود بخش کشاورزی با رقم 5.85 (نفر به ازای 100 میلیون ریال)، دارای بیشترین ضریب فزاینده اشتغال می باشد. به این مفهوم که به ازای افزایش 100 میلیون ریالی در تقاضای نهایی این بخش، 5.85 نفر شغل، بطور مستقیم و غیر مستقیم در سایر بخش ها ایجاد می گردد. . بر این مبنا برای رفع تنگناهای بیکاری می‌بایست تقاضای نهایی بخش کشاورزی استان را افزایش داد. به تناسب این افزایش اشتغال در کل استان نیز افزایش خواهد یافت. لذا بر اساس ارقام جدول مزبور چنانچه بخواهیم 10000  شغل جدید در اقتصاد استان بوجود آوریم احتیاج به افزایش تقاضای نهایی بخش کشاورزی به میزان حدود 171 میلیارد ریال به قیمتهای سال 1381خواهیم داشت. یکی از اقلام تقاضای نهایی صادرات است. با توجه به نتایج جدول داده ـ ستانده، حجم صادرات  کالاهای کشاورزی تولیدی استان، 6809 میلیارد ریال می باشد، که حدود 40 درصد ستانده کل این بخش است . بنابراین، چنانچه صادرات کالاهای کشاورزی استان به میزان حدود 171 میلیارد ریال افزایش یابد اشتغال جدید 10000 نفر در اقتصاد استان به وقوع خواهد پیوست.

 همچنین بخش های واسطه گری مالی، تامین برق، گاز و آب ، و مستغلات و کسب وکار، جزء بخش هایی هستند که کمترین اثرات اشتغال زایی را دارا بوده و در اولویت های آخر قرار دارند.

 

4) نتایج

مطابق جدول شماره (9) ،  و براساس یکی یا ترکیبی از شاخصهای پیوستگی بین بخشها ، تجارت خارجی (آثار خارجی و برون استانی توسعه بخش) و اثرات اشتغالزایی ، سناریوهای مختلفی طراحی و پیشنهاد شده که بکمک آنها قادر به تعیین بخش های اولویت دار و پیشرو خواهیم بود. نتایج مهم استخراج شده از جدول مزبور، که خود در تصمیم گیری سیاستگزاران و مسئولین توسعه استان حائز اهمیت می باشد، عبارتند از: 

  1. با توجه به شاخص پیوند پیشین می‌توان گفت که با شروع جهش اقتصادی استان باید به ترتیب بخشهای معدن، تامین برق، گاز و آب،  کشاورزی، شکار و جنگلداری،  و مستغلات و کسب و کار، فعالیت بیشتری پیدا کنند تا نیاز به تولیدات واسطه‌ای محصولات آنها در اقتصاد مرتفع گردد. باقی بخشها در این راستا از اولویت کمتری برخوردارند.
  2. در ارتباط با شاخص پیوند پسین فعالیت بخش‌های صنعت، ساختمان، تامین برق، گاز و آب، هتل و رستوران، ماهیگیری، کشاورزی، شکار و جنگلداری و سایر خدمات قابلیت آن را دارند که تقاضا برای تولیدات واسطه‌ای سایر بخشها را بیش از بخشهای دیگر افزایش دهند.
  3. شاخص یکپارچگی نشان می‌دهد که بخشهای معدن؛ تامین برق،گاز و آب ؛ صنعت؛ کشاورزی، شکار و جنگلداری؛ هتل و رستوران و ساختمان از لحاظ ارتباط با سایر بخش‌ها، اعم از پسین و پیشین از شدت بیشتری برخوردارند.
  4. شاخص شدت واردات مستقیم نشان می‌دهد، که درصد بیشتری از تولیدات بخشهای صنعت، معدن، سایر خدمات، و ساختمان وارداتی بوده و از این رو هر گونه اختلال در شبکه تولید و توزیع برون استانی این محصولات، تولید داخلی بخش های مزبور را با مشکل مواجه می سازد.(بخش های آسیب پذیر در مواجه با مشکلات برون استانی)
  5. شاخص پراکندگی برای پیوند پسین نشان می‌دهد که پیوند پسین بخشهای ساختمان، هتل و رستوران، سایر خدمات، معدن، ماهیگیری، اداره امور عمومی، بهداشت و مددکاری اجتماعی، حمل و نقل و ارتباطات، واسطه گری های مالی و مستغلات در ارتباط با شمار بیشتری از بخشها می باشند.
  6. شاخص پراکندگی برای پیوند پیشین نشان می‌دهد که پیوند پیشین بخش های مستغلات و کسب و کار؛ معدن؛ هتل و رستوران؛ واسطه گری های مالی و حمل و نقل و ارتباطات در ارتباط با شمار بسیاری از بخشهای اقتصادی در تأمین محصولات واسطه‌ای آنها قرار دارند.

.

در انتها و بعنوان سنتز مطالعه، با توجه به جدول شماره (9)، محاسبات انجام شده و در نظر گرفتن روابط بین بخشی و بدون توجه به سایر عوامل داخلی و خارجی سناریوهای زیر را می‌توان بررسی نمود:

  • گزینه 1: بخش کشاورزی، شکار و جنگلداری بعنوان محرکة اقتصاد و با نگرش توسعة صادرات مورد توجه قرار گیرد. مطابق شاخصهای پیوستگی  پیداست بخش مزبور بیشترین تأثیر را بر رشد سایر بخش‌ها ی بالادستی و پایین دستی دارد. چنانچه تولید این بخش افزایش یابد و بازارهای خارج استان برای این بخش مهیا شود می‌توان به اثر فزایندگی انتشار رشد این بخش بر اقتصاد خوشبین بود. از طرف دیگرضریب اشتغالزایی این بخش نیز در صدر تمامی بخش ها جای دارد.
  • گزینه 2: بخش‌ معدن با اثر اشتغالزای بالا، تامین کالاهای واسطه بخش های پایین دستی، اثرات موزونتر بر بخشهای بالادستی و پایین دستی و همچنین اثرات نشتی توسعه بر اقتصاد برون استانی به لحاظ درجه بالای باز بودن جزء بخش های اولویت دار مطرح میگردد.

     گزینه 3: بخش ماهیگیری با توجه به قابلیت صادراتی(به خارج استان) و خالص دریافتی مثبت ، اثراتی که بر رشد اقتصاد برون استانی دارد، و همچنین تاثیر قابل توجه و موزون و متنوع بر بخش های بالادستی خود یکی دیگر از بخشهای پیشرو قلمداد می شود.

     گزینه 4: بخشهای هتل و رستوران و صنعت نیز با توجه به بالا بودن ارتباطات پسین و پیشین، قابلیت اشتغالزایی، تنوع و توزیع ارتباطات بر بخشهای بیشتر در اولویت های بعدی قرار میگیرند.

در ارتباط با این سناریوها باید گفت این گزینه‌ها فقط بر مبنای تحلیل روابط بین بخشی تنظیم شده است و بسیاری از موارد و عوامل گوناگون داخلی و خارجی را نادیده می‌گیرد. لذا می‌تواند فقط یک دیدگاهی از منظر ارتباط بین بخشی را ترسیم نماید و به هرحال تا قبل از تحلیل جامع مسائل این گزینه ها مقدماتی تلقی می‌گردند.

 

 

 

 

 

جدول شماره (1) : ضرایب پیوند پیشین و پسین بر اساس جدول داده ـ ستانده استان گیلان-1381

بخش

پیوستگی مستقیم

پیشین(1)

پیوستگی غیر مستقیم

پیشین(2)

پیوستگی پیشین (3)

رتبه (4)

پیوستگی مستقیم

پسین(5)

پیوستگی غیر مستقیم

پسین(6)

پیوستگی پسین (7)

رتبه (8)

کشاورزی و شکار و جنگلداری

0.436

1.1951

1.6312

3

0.3803

1.3488

1.7291

6

ماهیگیری

0.1709

1.0436

1.2145

9

0.3856

1.3815

1.767

5

معدن

0.8643

1.7229

2.5872

1

0.379

1.1724

1.5513

8

صنعت

0.2293

1.0617

1.291

7

0.6690

1.7203

2.3893

1

تامین برق ، گاز و آب

0.6216

1.4374

2.0591

2

0.5651

1.4877

2.0528

3

ساختمان

0.0262

1.0089

1.0351

14

0.5718

1.5573

2.129

2

بازرگانی

0.0352

1.0109

1.0462

13

0.1133

1.076

1.1893

15

هتل و رستوران

0.2462

1.0568

1.303

5

0.4037

1.4672

1.8708

3

حمل و نقل و ارتباطات

0.2457

1.0502

1.2959

6

0.276

1.2581

1.5341

8

واسطه گری های مالی

0.229

1.0445

1.2735

8

0.1667

1.1364

1.303

12

مستغلات و کسب و کار

0.3495

1.0837

1.4332

4

0.1316

1.1456

1.2772

13

اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی

0.0066

1.0022

1.0088

15

0.2003

1.2356

1.4359

10

آموزش

0.045

1.0189

1.0639

11

0.1069

1.0875

1.1944

14

بهداشت و مددکاری اجتماعی

0.0391

1.0091

1.0482

12

0.1763

1.169

1.3453

11

سایر خدمات

0.0743

1.0166

1.0909

10

0.3315

1.3427

1.6742

7

متوسط کل اقتصاد استان

0.2413

1.1175

1.3588

 

0.3238

1.3057

1.6295

 

منبع: جدول داده ـ ستانده استان گیلان، 1385. سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان گیلان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره (2) : شاخص یکپارچگی، قدرت انتشارو حساسیت بخشهای اقتصاد استان بر اساس جدول داده ـ ستانده استان گیلان-1381

 

بخش

ضریب یکپارچگی(1)

رتبه(2)

شاخص قدرت انتشار(3)

رتبه (4)

شاخص حساسیت (5)

رتبه(6)

کشاورزی و شکار و جنگلداری

1.6801

4

1.0611

6

1.2005

3

ماهیگیری

1.4908

7

1.0844

5

0.8938

9

معدن

2.0692

1

0.952

8

1.9041

1

صنعت

1.8402

3

1.4663

1

0.9501

7

تامین برق ، گاز و آب

2.0559

2

1.2598

3

1.5154

2

ساختمان

1.582

6

1.3065

2

0.7618

14

بازرگانی

1.1177

15

0.7299

15

0.7699

13

هتل و رستوران

1.5869

5

1.1481

4

0.9589

5

حمل و نقل و ارتباطات

1.415

8

0.9414

9

0.9538

6

واسطه گری های مالی

1.3382

11

0.7996

12

0.9373

8

مستغلات و کسب و کار

1.3552

10

0.7838

13

1.0547

4

اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی

1.2223

12

0.8812

10

0.7425

15

آموزش

1.1291

14

0.733

14

0.783

11

بهداشت و مددکاری اجتماعی

1.1967

13

0.8256

11

0.7714

12

سایر خدمات

1.3825

9

1.0274

7

0.8028

10

متوسط کل اقتصاد استان

1.4941

 

1

 

1

 

منبع: جدول داده ـ ستانده استان گیلان، 1385. سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان گیلان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره(3): رده‌بندی نظام تولیدی بخشهای اقتصادی براساس شاخص حساسیت و قدرت انتشار

 

1< شاخص حساسیت

کالاهای نهایی

 شاخص حساسیت

کالاهای واسطه

ستانده

داده

گروه دوم:تولید نهایی

  1. صنعت
  2. هتل و رستوران
  3. ساختمان
  4. ماهیگیری
  5. سایر خدمات

 

گروه اول:تولید واسطه‌ای

  1. تامین برق ، گاز و آب
  2. کشاورزی و شکار و جنگلداری

 

 شاخص قدرت انتشار

کالای صنعتی

گروه چهارم:تولید نهایی اولیه

  1. حمل و نقل و ارتباطات
  2. واسطه گری های مالی
  3. اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی
  4. بهداشت و مددکاری اجتماعی
  5. آموزش
  6. بازرگانی

 

گروه سوم:تولید واسطه اولیه

  1. معدن
  2. مستغلات و کسب و کار

1< شاخص قدرت انتشار

کالاهای اولیه

          منبع: محاسبه نگارنده

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره (4) : شاخص پراکندگی پیشین و پسین بخشهای اقتصاد استان بر اساس جدول داده ـ ستانده استان گیلان-1381

بخش

شاخص پراکندگی پیشین (1)

رتبه(2)

شاخص پراکندگی پسین (3)

رتبه (4)

کشاورزی و شکار و جنگلداری

1.0552

14

1.1617

13

ماهیگیری

1.029

9

0.9205

5

معدن

0.8684

2

0.9118

4

صنعت

1.036

11

1.2347

15

تامین برق ، گاز و آب

1.1223

15

1.1977

14

ساختمان

1.0359

10

0.853

1

بازرگانی

1.0063

6

1.0215

11

هتل و رستوران

0.9139

3

0.8766

2

حمل و نقل و ارتباطات

0.9758

5

0.9841

8

واسطه گری های مالی

0.9419

4

0.9904

9

مستغلات و کسب و کار

0.8677

1

0.998

10

اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی

1.053

13

0.9442

6

آموزش

1.0271

8

1.0257

12

بهداشت و مددکاری اجتماعی

1.0493

12

0.9817

7

سایر خدمات

1.018

7

0.8983

3

متوسط کل اقتصاد استان

1

 

1

 

          منبع: محاسبه نگارنده

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره (5):  رده‌بندی نظام تولید از نظر اثر رشد متوازن و غیر متوازن

 

کالاهای نهایی

(پیشین)

کالاهای واسطه‌ای

ستانده

داده

الویت سوم: متوازن از بعد عرضه و غیرمتوازن از بعد تقاضا

 

الویت چهارم: غیرمتوازن از بعد عرضه و تقاضا

  1. بازرگانی
  2. آموزش
  3. کشاورزی
  4. تامین برق، آب و گاز
  5. صنعت

 (پسین)

کالاهای صنعتی

الویت اول : متوازن از بعد عرضه و تقاضا

  1. هتل و رستوران
  2. معدن
  3. حمل و نقل و ارتباطات
  4. واسطه گری های مالی
  5. مستغلات و کسب و کار

 

الویت دوم: متوزان از بعد تقاضا و غیر متوازن از بعد عرضه

  1. ساختمان
  2. سایر خدمات
  3. ماهیگیری
  4. اداره امور عمومی
  5. بهداشت و مددکاری اجتماعی

 

 

کالاهای اولیه

          منبع: محاسبه نگارنده

 

 

                

جدول شماره (5):  رده‌بندی نظام تولید از نظرشاخص قدرت انتشار و حساسیت و  اثر رشد متوازن و غیر متوازن

  1. معدن
  2. مستغلات و کسب و کار

 

 

       و

 شاخص حساسیت

 

  1. هتل و رستوران
  2. ساختمان
  3. سایر خدمات
  4. ماهیگیری

 

 

 

        و

  شاخص قدرت انتشار

 

 

                             منبع: محاسبه نگارنده

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره(7): شاخص شدت واردات، خالص صادرات و درجه باز بودن اقتصاد بخش

بخش

شاخص شدت واردات(درصد) (1)

رتبه(2)

خالص صادرات (میلیون ریال) (3)

رتبه(4)

درجه باز بودن (درصد) (5)

رتبه (6)

کشاورزی و شکار و جنگلداری

8.3

10

2119253

1

45.1

6

ماهیگیری

11.2

9

225272

2

68.7

3

معدن

66.7

2

-67363

5

85.1

2

صنعت

72.1

1

-8789969

12

113.4

1

تامین برق ، گاز و آب

0

 

0

3

0

 

ساختمان

55.2

4

-4864417

11

55.2

5

بازرگانی

0

 

0

3

0

 

هتل و رستوران

0

 

0

3

0

 

حمل و نقل و ارتباطات

18.3

6

-113524

6

32.7

7

واسطه گری های مالی

0

 

0

3

0

 

مستغلات و کسب و کار

25.3

5

-948641

10

25.3

8

اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی

11.9

8

-228770

7

11.9

10

آموزش

4.2

11

-61067

4

4.2

11

بهداشت و مددکاری اجتماعی

16.9

7

-254308

8

16.9

9

سایر خدمات

63.3

3

-773936

9

63.3

4

متوسط کل اقتصاد استان

43.6

 

-13757470

 

66.5

 

          منبع: محاسبه نگارنده

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره(8): اولویت بندی بخش های اقتصادی استان بر اساس ضریب فزاینده اشتغال

بخش

اثر کل اشتغال زایی

رتبه(2)

کشاورزی و شکار و جنگلداری

5.8497

1

ماهیگیری

2.6312

9

معدن

3.4854

7

صنعت

3.7148

5

تامین برق ، گاز و آب

1.4185

14

ساختمان

2.5735

10

بازرگانی

1.8903

12

هتل و رستوران

3.5439

6

حمل و نقل و ارتباطات

2.7629

8

واسطه گری های مالی

1.5153

13

مستغلات و کسب و کار

0.7725

15

اداره امور عمومی ، دفاع و تامین اجتماعی

4.6959

4

آموزش

4.7670

3

بهداشت و مددکاری اجتماعی

2.1482

11

سایر خدمات

5.3569

2

متوسط کل اقتصاد استان

3.1417

 

          منبع: جدول داده ـ ستانده استان گیلان، 1385. سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان گیلان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره (9): بخش های اولویت دار استان با توجه به سناریو های متفاوت

شاخص پراکندگی پیشین>1

شاخص پراکندگی پسین>1

ضریب یکپارچگی<میانگین

شاخص حساسیت< 1

شاخص پیوستگی پیشین < میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص پیوستگی پسین < میانگین استان

سناریو

مستغلات و کسب و کار

معدن

هتل و رستوران

واسطه گری مالی

حمل و نقل

 

ساختمان

هتل و رستوران

سایر خدمات

معدن

ماهیگیری

اداره امور عمومی

بهداشت و مددکاری

حمل و نقل

واسطه گری های مالی

مستغلات و کسب و کار

معدن

تامین برق و ...

صنعت

کشاورزی

هتل و رستوران

ساختمان

 

معدن

تامین برق و ...

کشاورزی

مستغلات و کسب

معدن

تامین برق و ...

کشاورزی

مستغلات و کسب

 

صنعت

ساختمان

تامین برق و

هتل و رستوران

ماهیگیری

کشاورزی

سایر خدمات 

صنعت

ساختمان

تامین برق و ...

هتل و رستوران

ماهیگیری

کشاورزی

سایر خدمات

بخش های اولویت دار

 

 

 

 

جدول شماره (9): ادامه

شاخص پراکندگی پسین>1

شاخص پراکندگی پیشین>1

شاخص حساسیت< 1

شاخص پراکندگی پیشین>1

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص پراکندگی پسین>1

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص حساسیت<1

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

خالص صادرات<میانگین

ضریب اشتغالزایی< میانگین

 

سناریو

هتل و رستوران

معدن

حمل و نقل و ارتباطات

واسطه گری های مالی

مستغلات و کسب و کار

معدن

مستغلات و کسب و کار

ساختمان

هتل و رستوران

ماهیگیری

سایر خدمات

تامین برق و ...

کشاورزی

ماهیگیری

معدن

صنعت

کشاورزی

ماهیگیری

کشاورزی

سایر خدمات

آموزش

اداره امور عمومی

صنعت

هتل و رستوران

معدن

 

بخش های اولویت دار

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره (9): ادامه

شاخص پراکندگی پسین>1

شاخص پراکندگی پیشین>1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

شاخص حساسیت< 1

شاخص پراکندگی پیشین>1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص پراکندگی پسین>1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص حساسیت<1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

ضریب یکپارچگی<میانگین

ضریب اشتغالزایی< میانگین

شاخص حساسیت< 1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

 

سناریو

هتل و رستوران

معدن

 

معدن

 

هتل و رستوران

سایر خدمات

کشاورزی

معدن

صنعت

کشاورزی

هتل و رستوران

 

کشاورزی

معدن

کشاورزی

سایر خدمات

صنعت

هتل و رستوران

 

بخش های اولویت دار

 

 

 

 

 

جدول شماره (9): ادامه

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

شاخص پراکندگی پسین>1

شاخص پراکندگی پیشین>1

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

شاخص حساسیت< 1

شاخص پراکندگی پیشین>1

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص پراکندگی پسین>1

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص پراکندگی پسین>1

خالص صادرات<میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص حساسیت<1

خالص صادرات<میانگین

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

ضریب اشتغالزایی< میانگین

 

خالص صادرات<میانگین

ضریب اشتغالزایی< میانگین

 

سناریو

معدن

معدن

ماهیگیری

ماهیگیری

 

کشاورزی

معدن

صنعت

کشاورزی

 

 

بخش های اولویت دار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره (9): ادامه

ضریب اشتغالزایی< میانگین

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

شاخص حساسیت< 1

شاخص پراکندگی پیشین>1

شاخص پراکندگی پسین>1

 

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص پراکندگی پسین>1

خالص صادرات<میانگین

درجه باز بودن اقتصاد<میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

شاخص حساسیت<1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

خالص صادرات<میانگین

ضریب یکپارچگی<میانگین

ضریب اشتغالزایی< میانگین

خالص صادرات<میانگین

شاخص حساسیت< 1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

خالص صادرات<میانگین

شاخص قدرت انتشار< 1

ضریب اشتغالزایی< میانگین

خالص صادرات<میانگین

 

سناریو

معدن

ماهیگیری

 

کشاورزی

کشاورزی

 

کشاورزی

 

کشاورزی

 

 

بخش های اولویت دار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع و مآخذ:

  1. اسفندیاری، علی اصغر. (1377). «تشخیص صنایع کلیدی بر مبنای شاخص پیوندهای فراز و نشیب در اقتصاد ایران، با استفاده از جدول داده – ستانده سال 1365»، مجله برنامه وبودجه، شماره 25و26. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
  2. بانویی، علی اصغر. محمدرضا یوسفی و حسین ورمزیار . (1377). «بررسی روش‌شناسی پیوندهای پسین و پیشین و تعیین محتوای واردات بخش‌های اقتصادی ایران»، مجله برنامه و بودجه، شماره 33. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
  3. بید آباد، بیژن.<اشتغالزایی بخش‌ها و هدف‌گذاری افزایش اشتغال کشور > . وب سایت اینترنتی www.bidabad.com
  4. بیدآباد، بیژن.< چالش‌های استراتژی توسعة صنعتی کشور و صنعت محرّک اقتصاد ایران>. وب سایت اینترنتی www.bidabad.com
  5.  جهانگرد، اسفندیار.(1377) «شناسایی فعالیت‌های کلیدی اقتصاد ایران در یک برنامه توسعه اقتصادی» ، مجله برنامه و بودجه شماره 31. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور
  6. دشتبان، منیژه،(1374)، " برنامه ریزی منطقه ای بکمک جدول داده ـ ستانده: مطالعه موردی استان مازندران"، رساله کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی
  7. صرافی، مظفر(1377)، "مبانی برنامه ریزی توسعه منطقه ای"، سازمان مدیریت و برنامه ریزی
  8. عطوان، مهدی. (تابستان 1384)، <ارزیابی قدرت پیش بینی جدول داده ـ ستانده در اقتصاد ایران>. مجله روند، سال پانزدهم- شماره 45. بانک مرکزی جهوری اسلامی ایران
  9. سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان گیلان.< جدول داده ـ ستانده استان گیلان، تحلیل یافته ها و مسایل کاربردی آن>. 1385

 



 * کارشناس ارشد اقتصاد و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت

[1]- Forward linkages

[2] - Backward linkages

[3] - Central Product Classification