گزارش تحلیلی از نتایج یکساله اجرای قانون هدفمند سازی یارانه ها در استان گیلان

 «در بخش حامل های انرژی، آب و گندم و آرد»

 


 

علیرضا نوروزی

1390

 

با توجه به گذشت یک سال از زمان اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها، و با استفاده از داده های مربوط به تغییرات قیمت و مقدار مصرف حامل های انرژی و آب، نتایج حاصل بصورت مطلق و همچنین مقایسه تطبیقی دو ساله(دوره 88 تا 89 و 89 تا 90)، به تفکیک بخش های مختلف به شرح ذیل ارائه می گردد:

الف) آب شهری:

در مجموع مصارف آب شهری استان، نتایج ذیل بدست آمده است:

  • با آنکه میانگین نرخ هر متر مکعب آب از 1631 به 2476 ریال، یعنی به میزان 51.8 درصد افزایش یافته است، میانگین مصرف هر قبض آب، از 40 به 36 متر مکعب یعنی به میزان 10 درصد کاهش یافته است.
  • علی رغم رشد 10.1 درصدی در تعداد قبوض صادره، مقدار مصرف آب 1.7 درصد کاهش یافته است.
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس تعداد قبوض جاری، مقدار مصرف می بایستی به رقم 95142160 متر مکعب، و مجموع مبالغ پرداختی نیز به 236 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد مقدار مصرف حدود 10 میلیون متر مکعب و در بعد پرداختی مصرف کنندگان حدود 26 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است.
  • با توجه به درصد تغییرات میانگین مصرف هر قبض آب نسبت به درصد تغییرات قیمت، کشش دوره ای تقاضای آب 0.3- درصد شده است. بعبارتی آب یک کالای کم کشش بوده، بطوری که به ازای هر یک درصد افزایش در آب بها، میانگین مصرف هر قبض آب 0.3 درصد کاهش یافته است (البته در در دامنه قیمتی موصوف).
  • همانگونه که می دانیم، با افزایش قیمت، اضافه رفاه مصرف کننده کاهش می یابد که با افزایش قیمت آب، اضافه رفاه مصرف کنندگان در تمامی بخش ها، در مجموع 72 میلیارد ریال کاهش یافته است.

با مقایسه مصارف بخش های مختلف نتایج ذیل بدست آمده است:

  • در الگوی مصرف آب شهری استان، سهم بخش مصارف خانگی و تجاری از کل مصارف، هرکدام به ترتیب به میزان 0.4 (از 89.7 درصد به 89.3) و 0.2 (از 2.6 درصد به 2.4) درصد کاهش و سهم صنعت، 0.2 (از 0.5 درصد به 0.7)درصد افزایش یافته است. این در حالی است که سهم تعداد قبض های صادره در مصارف خانگی، 0.6 درصد کاهش و در بخش تجاری و صنعت به ترتیب 0.2 و 0.01 درصد افزایش داشته است.
  • با آنکه سهم مصارف خانگی از مقدار مصرف کاهش یافته اما سهم درآمد حاصل از فروش آب از این بخش 4 درصد( از 72 درصد به 76) افزایش یافته است. همچنین سهم صنعت 0.4 درصد افزایش و سهم تجارت 2.2 درصد کاهش یافته است. بعبارتی مشارکت بخش خانگی و صنعت در تامین درآمد شرکت بیشتر و بخش تجاری کمتر شده است.
  • متوسط نرخ هر متر مکعب آب خانگی، صنعتی و تجاری به ترتیب به میزان 60.6 ، 59.7 ، و 30.2 درصد افزایش یافته، در حالیکه میانگین مصرف هر قبض خانگی، صنعتی و تجاری به ترتیب به میزان، 9.8، 8.5 و 20 درصد کاهش نشان می دهد. این امر باعث شده تا کشش دوره ای تقاضا برای مصارف بخش خانگی، صنعتی و تجاری به ترتیب 0.22-، 0.19- و 0.85- شود. بعبارتی شدت واکنش مصرف کنندگان تجاری از سایر بخش ها بیشتر بوده است.
  • از مجموع کاهش اضافه رفاه مصرف کنندگان بخش های مختلف(72 میلیارد ریال)، سهم مصارف خانگی 84 درصد، مصارف تجاری 5 درصد و مصارف صنعتی 1 درصد می باشد. بعبارتی افزایش قیمت آب بها، بیشترین اضافه رفاه را از مصرف کننده خانگی و کمترین را از مصرف کننده صنعتی کاسته است و این خود حاکی از تحمیل بیشتر بار کاهش یارانه آب بر خانوارها است تا بخش تولیدی(تجاری و صنعتی).
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس تعداد قبوض جاری، مقدار مصرف خانگی، تجاری و صنعتی می بایستی به ترتیب به رقم 84424740، 2446640، و 692658 متر مکعب، و مجموع مبالغ پرداختی نیز به ترتیب به ، 178، 20، و 2.6 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد مقدار مصرف بترتیب حدود 8.7، 0.4، و 0.08 میلیون متر مکعب و در بعد پرداختی مصرف کنندگان بترتیب حدود، 18.5، 3، و 0.3 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است

 

وضعیت درآمد و حجم فروش آب شهری قبل و بعد از هدفمندسازی یارانه ها

عنوان کلی

عنوان

آذر 88 تا 89

سهم از کل

آذر 89 تا 90

سهم از کل

درصد تغییرات

مجموع  بخش ها

حجم آب فروش رفته

86221765

 

84754320

 

-1.7

تعداد قبض صادره

2160840

 

2378554

 

10.1

درآمد ایجادی

140660862801

 

209824460226

 

49.2

میانگین مصرف هر قبض

40

 

36

 

-10.0

میانگین نرخ هر متر مکعب آب

1631

 

2476

 

51.8

میانگین درآمد هر قبض

65095

 

88215

 

35.5

بخش خانگی

حجم آب فروش رفته خانگی

77317904

89.7

75654717

89.3

-2.2

تعداد قبض صادره خانگی

1884747

87.2

2059140

86.6

9.3

درآمد ایجادی خانگی

101413417598

72.1

159405380725

76.0

57.2

میانگین مصرف هر قبض خانگی

41

 

37

 

-9.8

میانگین نرخ هر متر مکعب آب خانگی

1312

 

2107

 

60.6

میانگین درآمد هر قبض خانگی

53807

 

77414

 

43.9

بخش تجاری

حجم آب فروش رفته تجاری

2279537

2.6

2069350

2.4

-9.2

تعداد قبض صادره تجاری

219097

10.1

244664

10.3

11.7

درآمد ایجادی تجاری

14443762224

10.3

17073760907

8.1

18.2

میانگین مصرف هر قبض تجاری

10

 

8

 

-20.0

میانگین نرخ هر متر مکعب آب تجاری

6336

 

8251

 

30.2

میانگین درآمد هر قبض تجاری

65919

 

69785

 

5.9

بخش صنعتی

حجم آب فروش رفته صنعتی

411934

0.5

617435

0.7

49.9

تعداد قبض صادره صنعتی

453

0.02

762

0.03

68.2

درآمد ایجادی صنعتی

978399899

0.7

2341949635

1.1

139.4

میانگین مصرف هر قبض صنعتی

909

 

832

 

-8.5

میانگین نرخ هر متر مکعب آب صنعتی

2375

 

3793

 

59.7

میانگین درآمد هر قبض صنعتی

2159823

 

3156266

 

46.1

بخش سایر

حجم آب فروش رفته سایر

6212390

7.2

6412818

7.6

3.2

تعداد قبض صادره سایر

56543

2.6

74008

3.1

30.9

درآمد ایجادی سایر

23826283080

16.9

31003368959

14.8

30.1

میانگین مصرف هر قبض سایر

110

 

87

 

-20.9

میانگین نرخ هر متر مکعب آب سایر

3835

 

4835

 

26.1

میانگین درآمد هر قبض سایر

421383

 

418919

 

-0.6

 

ب) آب روستایی:

در مجموع مصارف آب روستایی استان، نتایج ذیل بدست آمده است:

  • با آنکه میانگین نرخ هر متر مکعب آب از 601 به 841 ریال، یعنی به میزان 39.9 درصد افزایش یافته است، حجم آب مصرفی، از 31.6 میلیون متر مکعب به 27.3 میلیون متر مکعب یعنی به میزان 13.4 درصد کاهش یافته است.
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس مقدار مصرف می بایستی مجموع مبالغ پرداختی نیز به 26.5 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد پرداختی مصرف کنندگان حدود 3.6 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است.
  • با توجه به درصد تغییرات مقدار آب مصرفی نسبت به درصد تغییرات قیمت، کشش دوره ای تقاضای آب 0.46- درصد شده است. بعبارتی آب یک کالای کم کشش بوده، بطوری که به ازای هر یک درصد افزایش در آب بها، مقدار آب مصرفی 0.46 درصد کاهش یافته است (البته در در دامنه قیمتی موصوف).
  • همانگونه که می دانیم، با افزایش قیمت، اضافه رفاه مصرف کننده کاهش می یابد که با افزایش قیمت آب، اضافه رفاه مصرف کنندگان در تمامی بخش ها، در مجموع 7.1 میلیارد ریال کاهش یافته است.

با مقایسه مصارف بخش های مختلف نتایج ذیل بدست آمده است:

  • در الگوی مصرف آب روستایی استان، سهم بخش مصارف خانگی به میزان 1 درصد(از 96.4 درصد به 97.4) افزایش و سهم عمومی و اداری، و تجاری و صنعت، بترتیب 0.6 و 0.1 درصد کاهش یافته است.
  • متوسط نرخ هر متر مکعب آب خانگی، عمومی و اداری، و تجاری و صنعتی به ترتیب به میزان 39.8 ، 138.5 ، و 47.1 درصد افزایش یافته، در حالیکه مقادیر مصرف آنها به ترتیب به میزان، 12.6، 48.8 و 27 درصد کاهش نشان می دهد. این امر باعث شده تا کشش دوره ای تقاضا برای مصارف بخش خانگی، عمومی و اداری، و تجاری و صنعتی به ترتیب 0.45- ، 0.8- و 1.05- شود. بعبارتی شدت واکنش مصرف کنندگان صنعتی از سایر بخش ها بیشتر بوده است.
  • از مجموع کاهش اضافه رفاه مصرف کنندگان بخش های مختلف(7 میلیارد ریال)، سهم مصارف خانگی  84 درصد، مصارف عمومی و اداری و تجاری 2 درصد و مصارف صنعنی  0.1 درصد می باشد. بعبارتی افزایش قیمت آب بها، بیشترین اضافه رفاه را از مصرف کننده مسکونی و کمترین را از مصرف کننده صنعتی کاسته است و این خود حاکی از تحمیل بیشتر بار کاهش یارانه آب بر خانوارها است تا بخش تولیدی(صنعتی).
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، مجموع مبالغ پرداختی مسکونی، عمومی و اداری، و تجاری، و صنعتی به ترتیب به، 22.3، 2.6، و 1.7 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد پرداختی مصرف کنندگان بترتیب حدود، 2.7، 1.1 و 0.5 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است.

وضعیت درآمد و حجم فروش آب روستایی قبل و بعد از هدفمندسازی یارانه ها

عنوان کلی

عنوان

آذر 88 تا 89

سهم از کل

آذر 89 تا 90

سهم از کل

درصد تغییرات

مجموع  بخش ها

حجم آب فروش رفته

31582927

 

27340061

 

-13.4

تعداد قبض صادره

1144938

 

1131302

 

-1.2

درآمد ایجادی

18994758537

 

23006215420

 

21.1

میانگین مصرف هر قبض

28

 

24

 

-14.3

میانگین نرخ هر متر مکعب آب

601

 

841

 

39.9

میانگین درآمد هر قبض

16590

 

20336

 

22.6

بخش خانگی

حجم آب فروش رفته خانگی

30440440

96.4

26619498

97.4

-12.6

تعداد قبض صادره خانگی

1051962

91.9

1045888

92.4

-0.6

درآمد ایجادی خانگی

15995991113

84.2

19550570441

85.0

22.2

میانگین مصرف هر قبض خانگی

29

 

25

 

-13.8

میانگین نرخ هر متر مکعب آب خانگی

525

 

734

 

39.8

میانگین درآمد هر قبض خانگی

15206

 

18693

 

22.9

بخش تجاری

حجم آب فروش رفته تجاری

430240

1.4

220222

0.8

-48.8

تعداد قبض صادره تجاری

55760

4.9

49230

4.4

-11.7

درآمد ایجادی تجاری

1183160000

6.2

1444656320

6.3

22.1

میانگین مصرف هر قبض تجاری

8

 

4

 

-50.0

میانگین نرخ هر متر مکعب آب تجاری

2750

 

6560

 

138.5

میانگین درآمد هر قبض تجاری

21218

 

29345

 

38.3

بخش صنعتی

حجم آب فروش رفته صنعتی

268100

0.8

195595

0.7

-27.0

تعداد قبض صادره صنعتی

15200

1.33

16166

1.43

6.4

درآمد ایجادی صنعتی

1038477921

5.5

1114782148

4.8

7.3

میانگین مصرف هر قبض صنعتی

18

 

12

 

-33.3

میانگین نرخ هر متر مکعب آب صنعتی

3873.0

 

5699

 

47.1

میانگین درآمد هر قبض صنعتی

68321

 

68958

 

0.9

بخش سایر

حجم آب فروش رفته

544147

1.7

304746

1.1

-44.0

تعداد قبض صادره

22016

1.923

20018

1.769

-9.1

درآمد ایجادی

777129503

4.1

896206511

3.9

15.3

میانگین مصرف هر قبض

25

 

15

 

-40.0

میانگین نرخ هر متر مکعب آب

1428.0

 

2940

 

105.9

میانگین درآمد هر قبض

35298

 

44770

 

26.8

 

 

ج) مصارف برق:

در مجموع مصارف برق استان، نتایج ذیل بدست آمده است:

  • با آنکه میانگین نرخ هر کیلووات برق از 238 به 471 ریال، یعنی به میزان 97.6 درصد افزایش یافته است، میانگین مصرف هر قبض برق، از 3781 به 3335 کیلووات یعنی به میزان 11.8 درصد کاهش یافته است.
  • علی رغم رشد 5.6 درصدی در تعداد قبوض صادره، مقدار مصرف برق 6.9 درصد کاهش یافته است.
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس تعداد قبوض جاری، مقدار مصرف می بایستی به رقم 4021241121 کیلووات، و مجموع مبالغ پرداختی نیز به 1895 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد مقدار مصرف حدود 474 میلیون کیلووات و در بعد پرداختی مصرف کنندگان حدود 223 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است.
  • با توجه به درصد تغییرات میانگین مصرف هر قبض برق نسبت به درصد تغییرات قیمت، کشش دوره ای تقاضای برق 0.2- درصد شده است. بعبارتی برق یک کالای کم کشش بوده، بطوری که به ازای هر یک درصد افزایش در بهای برق، میانگین مصرف هر قبض برق 0.2 درصد کاهش یافته است (البته در در دامنه قیمتی موصوف).
  • همانگونه که می دانیم، با افزایش قیمت، اضافه رفاه مصرف کننده کاهش می یابد که با افزایش قیمت برق، اضافه رفاه مصرف کنندگان در تمامی بخش ها، در مجموع 856 میلیارد ریال کاهش یافته است.

با مقایسه مصارف بخش های مختلف نتایج ذیل بدست آمده است:

  • در الگوی مصرف برق استان، سهم بخش مصارف خانگی و عمومی از کل مصارف، هرکدام به ترتیب به میزان 4.5 (از 50.5 درصد به 46) و 1.5 (از 15.9 درصد به 14.4) درصد کاهش و سهم صنعت و کشاورزی، هرکدام به ترتیب به میزان 0.7 (از 19.5 درصد به 20.2) و 5.3(از 4.3 درصد به 9.6)درصد افزایش یافته است. این در حالی است که سهم تعداد قبض های صادره در مصارف خانگی، 5.6 درصد، در بخش عمومی 6.2 درصد و در بخش کشاورزی 53.7 درصد افزایش و در بخش صنعت 27.9 درصد کاهش داشته است. بطور کلی الگوی مصرف برق استان از مصارف خانگی و عمومی به مصارف صنعتی و کشاورزی تغییر یافته است.(تغییر تخصیص انرژی برق، بسمت فعالیت های مولد)
  • مقدار برق فروش رفته در مصارف خانگی، عمومی، و صنعتی طی دوره مذکور به ترتیب، 15.2، 15.6، و 3.3 درصد کاهش و مصرف بخش کشاورزی 108.7 درصد افزایش یافته است.
  • متوسط نرخ هر کیلووات برق خانگی، عمومی، صنعتی و کشاورزی به ترتیب به میزان 81.4 ، 148.5 ، 98.7 و 220 درصد افزایش یافته، در حالیکه میانگین مصرف هر قبض خانگی و عمومی به ترتیب به میزان، 19.7 و 20.5 درصد کاهش و میانگین مصرف هر قبض صنعتی و کشاورزی به ترتیب به میزان، 34.1 و 35.8 درصد افزایش نشان می دهد. این امر باعث شده تا کشش دوره ای تقاضا برای مصارف بخش خانگی، عمومی به ترتیب 0.38- و 0.27- شود. بعبارتی شدت واکنش مصرف کنندگان خانگی از سایر بخش ها بیشتر بوده است.
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس تعداد قبوض جاری، مقدار مصرف خانگی و عمومی می بایستی به ترتیب به رقم 2031 و 641، میلیون کیلووات، و مجموع مبالغ پرداختی نیز به ترتیب به، 774 و 362،  میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد مقدار مصرف بترتیب حدود 400 و 131، میلیون کیلووات و در بعد پرداختی مصرف کنندگان بترتیب حدود، 154 و 192 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است

 

وضعیت درآمد و حجم فروش برق قبل و بعد از هدفمندسازی یارانه ها

عنوان کلی

عنوان

آذر 88 تا 89

سهم از کل

آذر 89 تا 90

سهم از کل

درصد تغییرات

مجموع  بخش ها

مقدار برق فروش رفته(کیلووات ساعت)

3808637767

 

3547636616

 

-6.9

تعداد قبض صادره

1007410

 

1063645

 

5.6

درآمد ایجادی

908215407723

 

1671848930446

 

84.1

میانگین مصرف هر قبض

3781

 

3335

 

-11.8

میانگین نرخ هر کیلووات ساعت

238

 

471

 

97.6

میانگین درآمد هر قبض

901535

 

1571811

 

74.3

بخش خانگی

مقدار برق فروش رفته(کیلووات ساعت)

1924276235

50.5

1631574018

46.0

-15.2

تعداد قبض صادره

804882

79.9

849640

79.9

5.6

درآمد ایجادی

407638061456

44.9

620270805046

37.1

52.2

میانگین مصرف هر قبض

2391

 

1920

 

-19.7

میانگین نرخ هر کیلووات ساعت

210

 

381

 

81.4

میانگین درآمد هر قبض

506457

 

730040

 

44.1

بخش عمومی

مقدار برق فروش رفته(کیلووات ساعت)

603934007

15.9

509747631

14.4

-15.6

تعداد قبض صادره

42503

4.2

45119

4.2

6.2

درآمد ایجادی

118462895148

13.0

169572321850

10.1

43.1

میانگین مصرف هر قبض

14209

 

11298

 

-20.5

میانگین نرخ هر کیلووات ساعت

227

 

564

 

148.5

میانگین درآمد هر قبض

2787165

 

3758335

 

34.8

بخش صنعتی

مقدار برق فروش رفته(کیلووات ساعت)

741933461

19.5

717691161

20.2

-3.3

تعداد قبض صادره

5687

0.56

4102

0.39

-27.9

درآمد ایجادی

176070182752

19.4

347695100468

20.8

97.5

میانگین مصرف هر قبض

130461

 

174961

 

34.1

میانگین نرخ هر کیلووات ساعت

238.0

 

473

 

98.7

میانگین درآمد هر قبض

30960117

 

1987269

 

-93.6

بخش کشاورزی

مقدار برق فروش رفته(کیلووات ساعت)

163907481

4.3

342031072

9.6

108.7

تعداد قبض صادره

7092

0.70

10900

1.02

53.7

درآمد ایجادی

11047881146

1.2

88896096219

5.3

704.6

میانگین مصرف هر قبض

23112

 

31379

 

35.8

میانگین نرخ هر کیلووات ساعت

80

 

256

 

220.0

میانگین درآمد هر قبض

1557795

 

8155605

 

423.5

سایر

مقدار برق فروش رفته(کیلووات ساعت)

374586583

9.8

346592734

9.8

-7.5

تعداد قبض صادره

147246

14.616

153884

14.468

4.5

درآمد ایجادی

194996387221

21.5

445414606863

26.6

128.4

میانگین مصرف هر قبض

2544

 

2252

 

-11.5

میانگین نرخ هر کیلووات ساعت

534.0

 

1305

 

144.4

میانگین درآمد هر قبض

1324290

 

197760007

 

14833.3

 

 

د) مصارف فرآورده های نفتی:

  • در مجموع مصرف فرآورده های نفتی استان بدنبال اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها حدود 20.2 درصد افزایش یافته است. از بین فرآورده ها، مصرف  نفت گاز(نیروگاه سیکل ترکیبی)، نفت کوره، نفت سفید، نفت گاز(غیر نیروگاهی)، و بنزین معمولی و سوپر، بترتیب به میزان 298، 61.7، 25.5، 15.4 و 6.2 درصد افزایش نشان می دهد.
  • براساس الگوی مصارف مختلف، سهم مصارف بنزین و نفت گاز(غیر نیروگاهی)، بترتیب به میزان 5.7 (49 درصد به 43.3) و 1.3 درصد(31.3 درصد به 30) کاهش و سهم نفت گاز(نیروگاه سیکل ترکیبی)، نفت سفید، نفت کوره، به ترتیب، 6.1، 0.7 و 0.1 درصد افزایش یافته است.
  • با آنکه تعداد خودروهای استان  23.6 درصد افزایش داشته است، مصرف سرانه هر خودرو ، 14.1 درصد کاهش نشان می دهد.
  • با فرض ادامه الگوی مصرف قبلی بنزین و با توجه به تعداد خودروهای موجود(مصرف سرانه 10.4 متر مکعب و تعداد 94595 خودرو)، در آن صور ت مصرف بنزین استان می بایستی به 983688 متر مکعب می رسید. بنابراین مصرف جاری بنزین استان(845306 متر مکعب) حاکی از صرفه جویی 138382متر مکعب بنزین در استان می باشد.

 

 

ه) مصارف گاز:

در مجموع مصارف گاز استان، نتایج ذیل بدست آمده است:

  • با آنکه میانگین نرخ هر متر مکعب گاز از 127 به 850 ریال، یعنی به میزان 569 درصد افزایش یافته است، میانگین مصرف هر قبض گاز، از 1377 به 1015 متر مکعب یعنی به میزان 26.3 درصد کاهش یافته است.
  • علی رغم رشد 23.4 درصدی در تعداد قبوض صادره، مقدار مصرف گاز 9 درصد کاهش یافته است.
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس تعداد قبوض جاری، مقدار مصرف می بایستی به رقم 5680140147 متر مکعب، و مجموع مبالغ پرداختی نیز به 4828 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد مقدار مصرف حدود 1492 میلیون متر مکعب و در بعد پرداختی مصرف کنندگان حدود 1263 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است.
  • با توجه به درصد تغییرات میانگین مصرف هر قبض گاز نسبت به درصد تغییرات قیمت، کشش دوره ای تقاضای گاز 0.2- درصد شده است. بعبارتی گاز یک کالای کم کشش بوده، بطوری که به ازای هر یک درصد افزایش در بهای گاز، میانگین مصرف هر قبض گاز 0.2 درصد کاهش یافته است (البته در در دامنه قیمتی موصوف).
  • همانگونه که می دانیم، با افزایش قیمت، اضافه رفاه مصرف کننده کاهش می یابد که با افزایش قیمت گاز، اضافه رفاه مصرف کنندگان در تمامی بخش ها، در مجموع 3178 میلیارد ریال کاهش یافته است.

با مقایسه مصارف بخش های مختلف نتایج ذیل بدست آمده است:

  • در الگوی مصرف گاز استان، سهم بخش مصارف خانگی، تجاری و صنعتی از کل مصارف، هرکدام به ترتیب به میزان 2.4 (از 35.2 درصد به 37.5) ، 0.2 (از 3.8 درصد به 4) و  1.6 (از 15.1 درصد به 16.7)درصد افزایش و سهم مصارف نیروگاهی 4.1 درصد کاهش یافته است.
  • با آنکه سهم مصارف خانگی و تجاری از کل مقدار مصرف افزایش یافته اما سهم درآمد حاصل از فروش گاز، از این بخش ها، بترتیب 15.8 درصد( از 44.2 درصد به 28.4) و 2.2 درصد( از 6.8 درصد به 4.6) کاهش یافته است. همچنین سهم صنعت 7.3 درصد و سهم نیروگاه 10.7 درصد افزایش یافته است. بعبارتی سهم مشارکت بخش صنعت و نیروگاه در تامین درآمد شرکت گاز بیشتر و بخش خانگی و تجاری کمتر شده است.
  • متوسط نرخ هر متر مکعب گاز خانگی، تجاری، صنعتی و نیروگاهی به ترتیب به میزان 396 ، 313 ، 728 و 909 درصد افزایش یافته، در حالیکه میانگین مصرف هر قبض مصارف فوق الذکر به ترتیب به میزان، 20.9، 20.7 ، 23.9 و 17.1 درصد کاهش نشان می دهد. این امر باعث شده تا کشش دوره ای تقاضا برای مصارف بخش خانگی، تجاری، صنعتی و نیروگاهی به ترتیب 0.18- ، 0.19- ، 0.17-  و 0.1- شود. بعبارتی شدت واکنش مصرف کنندگان تجاری از سایر بخش ها بیشتر بوده است.
  • از مجموع کاهش اضافه رفاه مصرف کنندگان بخش های مختلف(3178 میلیارد ریال)، سهم مصارف خانگی 26 درصد، مصارف تجاری 4 درصد، مصارف صنعتی 27 درصد و مصارف نیروگاهی 44 درصد می باشد. بعبارتی افزایش قیمت گاز، بیشترین اضافه رفاه را از مصرف کنندگان نیروگاهی و کمترین را از مصرف کنندگان تجاری کاسته است.
  • چنانچه الگوی مصرف قبلی ادامه می یافت، بر اساس تعداد قبوض جاری، مقدار مصرف خانگی، تجاری، صنعتی و نیروگاهی می بایستی به ترتیب به رقم 1986982893، 209113308، 917252225 و 2115360744 متر مکعب، و مجموع مبالغ پرداختی نیز به ترتیب به ، 1282، 199، 1284 و 1692 میلیارد ریال می رسید. بنابراین در بعد مقدار مصرف بترتیب حدود 416، 43، 219 و 362 میلیون متر مکعب و در بعد پرداختی مصرف کنندگان بترتیب حدود، 269، 33، 301 و 289 میلیارد ریال صرفه جویی صورت گرفته است.

 

 

وضعیت درآمد و حجم فروش گاز قبل و بعد از هدفمندسازی یارانه ها

عنوان کلی

عنوان

آذر 88 تا 89

سهم از کل

آذر 89 تا 90

سهم از کل

درصد تغییرات

مجموع  بخش ها

حجم گاز فروش رفته

4602061539

 

4188493373

 

-9.0

تعداد قبض صادره

3342559

 

4125011

 

23.4

درآمد ایجادی

586120088175

 

3565177047968

 

508.3

میانگین مصرف هر قبض

1377

 

1015

 

-26.3

میانگین نرخ هر متر مکعب گاز

127

 

850

 

569.3

میانگین درآمد هر قبض

175351

 

864283

 

392.9

بخش خانگی

حجم گاز فروش رفته خانگی

1617704600

35.2

1571151238

37.5

-2.9

تعداد قبض صادره خانگی

3134243

93.8

3873261

93.9

23.6

درآمد ایجادی خانگی

259306097986

44.2

1013084651174

28.4

290.7

میانگین مصرف هر قبض خانگی

513

 

406

 

-20.9

میانگین نرخ هر متر مکعب گاز خانگی

130

 

645

 

396.2

میانگین درآمد هر قبض خانگی

82733

 

261559

 

216.1

بخش تجاری

حجم گاز فروش رفته تجاری

174416916

3.8

165856001

4.0

-4.9

تعداد قبض صادره تجاری

192144

5.7

230301

5.6

19.9

درآمد ایجادی تجاری

39994206489

6.8

165650715489

4.6

314.2

میانگین مصرف هر قبض تجاری

908

 

720

 

-20.7

میانگین نرخ هر متر مکعب گاز تجاری

230

 

950

 

313.0

میانگین درآمد هر قبض تجاری

208147

 

718967

 

245.4

بخش صنعتی

حجم گاز فروش رفته صنعتی

694579276

15.1

698034464

16.7

0.5

تعداد قبض صادره صنعتی

16148

0.48

21325

0.52

32.1

درآمد ایجادی صنعتی

118781928872

20.3

983427379767

27.6

727.9

میانگین مصرف هر قبض صنعتی

43013

 

32733

 

-23.9

میانگین نرخ هر متر مکعب گاز صنعتی

158.5

 

1400

 

783.3

میانگین درآمد هر قبض صنعتی

7355829

 

46116173

 

526.9

بخش نیروگاه

حجم گاز فروش رفته

2115360748

46.0

1753451671

41.9

-17.1

تعداد قبض صادره

24

0.001

24

0.001

0.0

درآمد ایجادی

168037854828

28.7

1403014301538

39.4

734.9

میانگین مصرف هر قبض

88140031

 

73060486

 

-17.1

میانگین نرخ هر متر مکعب گاز

79.3

 

800

 

908.8

میانگین درآمد هر قبض

7001577285

 

58458929231

 

734.9

 

 

و) فروش گندم و آرد:

  • در مجموع فروش گندم استان پس از هدفمندسازی یارانه ها، 27.1 درصد کاهش نشان می دهد.
  • فروش آرد استان توسط شرکت غله از 273466 تن، قبل از هدفمندسازی، به 28074 تن بعد از هدفمندسازی کاهش یافته(کاهش 90 درصدی) و مابقی نیاز نانوایان، توسط بخش خصوصی و فروش مستقیم کارخانجات تامین می گردد.
  • در جریان افزایش قیمت حامل های انرژی و آرد، 5.4 درصد(از 3328 واحد به 3147 واحد) از واحد های نانوایی استان، به تعداد 181 واحد، کاسته شده و این امر حاکی از برون رفت واحد های ناکارا و ارتقای سطح کارایی عرضه نان استان می باشد.

 

نتیجه گیری:

  1. 1.      میانگین مصرف هر قبض آب شهری، از 40 به 36 متر مکعب یعنی به میزان 10 درصد، میانگین مصرف هر قبض آب روستایی، از 28 به 24 متر مکعب یعنی به میزان 14.3 درصد، میانگین مصرف هر قبض برق، از 3781 به 3335  کیلووات ساعت، یعنی به میزان 11.8 درصد و میانگین مصرف هر قبض گاز، از 1377 به 1015 متر مکعب یعنی به میزان 26.3  درصد کاهش یافته است.
  2. 2.      مقدار مصرف آب شهری استان، 1.7 درصد، آب روستایی 13.4 درصد، برق 6.9 درصد و گاز 9 درصد کاهش یافته است.
  3. 3.      درآمد ایجادی ناشی از فروش آب شهری، 49.2 درصد، درآمد ایجادی ناشی از فروش آب روستایی، 21.1 درصد، درآمد ایجادی ناشی از فروش برق، 84.1 درصد، و درآمد ایجادی ناشی از فروش گاز، 508.3 درصد درصد افزایش نشان می دهد.
  4. 4.      کشش قیمتی دوره ای تقاضا برای آب شهری0.3- درصد، آب روستایی 0.46- درصد، برق و گاز نیز 0.2- درصد محاسبه شده است.
  5. 5.      صرفه جویی مقداری و ارزشی(ریالی) ناشی از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها در بخش آب شهری، آب روستایی، برق و گاز، بترتیب، 10میلیون متر مکعب، 4 میلیون متر مکعب، 474 میلیون کیلووات ساعت و 1492 میلیون متر مکعب، و صرفه جویی ارزشی(ریالی) نیز بترتیب، 26، 3.6، 223، و 1263، میلیارد ریال بوده است. مجموعاً استان گیلان در جریان اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها، در مصرف حامل های انرژی و آب، به مبلغ 1515.6 میلیارد ریال صرفه جویی داشته است.
  6. 6.      در مجموع مصرف فرآورده های نفتی استان بدنبال اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها حدود 20.2 درصد افزایش یافته است. از بین فرآورده ها، مصرف  نفت گاز(نیروگاه سیکل ترکیبی)، نفت کوره، نفت سفید، نفت گاز(غیر نیروگاهی)، و بنزین معمولی و سوپر، بترتیب به میزان 298، 61.7، 25.5، 15.4 و 6.2 درصد افزایش نشان می دهد.
  7. 7.      براساس الگوی مصارف مختلف، سهم مصارف بنزین و نفت گاز(غیر نیروگاهی)، بترتیب به میزان 5.7 (49 درصد به 43.3) و 1.3 درصد(31.3 درصد به 30) کاهش و سهم نفت گاز(نیروگاه سیکل ترکیبی)، نفت سفید، نفت کوره، به ترتیب، 6.1، 0.7 و 0.1 درصد افزایش یافته است.
  8. 8.      با آنکه تعداد خودروهای استان  23.6 درصد افزایش داشته است، مصرف سرانه هر خودرو ، 14.1 درصد کاهش نشان می دهد.
  9. 9.      با فرض ادامه الگوی مصرف قبلی بنزین و با توجه به تعداد خودروهای موجود(مصرف سرانه 10.4 متر مکعب و تعداد 94595 خودرو)، در آن صور ت مصرف بنزین استان می بایستی به 983688 متر مکعب می رسید. بنابراین مصرف جاری بنزین استان(845306 متر مکعب) حاکی از صرفه جویی 138382متر مکعب بنزین در استان می باشد.